Bạn phải học nghệ thuật trở nên được làm giầu thông qua cái đối lập. Trốn khỏi cái đối lập là dấu hiệu của yếu đuối.
Cho nên đừng bao giờ ham muốn an bình mà có thể được ban phát bởi ai đó. Loại an bình này là không hữu dụng, thực ra nó sẽ gây rắc rối. Sự thực là ở chỗ nó sẽ trở thành nguyên nhân cho rối loạn thậm chí còn lớn hơn.
Đó là lí do tại sao, nếu ai đó trong gia đình trở nên có tính tôn giáo, như cái gọi là các sannyasin này, anh ta trở thành nguồn phiền nhiễu cho toàn thể hộ gia đình – và vẫn còn làm rối bản thân anh ta. Nếu bạn bắt đầu thiền, điều đó trở thành phiền phức cho toàn thể gia đình, vì bây giờ bạn sẽ dùng thiền làm cái cớ để phê phán mọi người. Bây giờ, ngay cả một thứ nhỏ bé cũng làm rối an bình của bạn và bạn sẽ trách móc ai đó này khác. Tại sao một đồ dùng tạo ra nhiều tiếng ồn thế khi nó rơi? Tại sao con la hét? Tại sao ai đó khóc? Tại sao ai đó đã bật radio? Bạn muốn được an bình nhưng bạn đã xoay xở để tụ tập quanh bạn chính cơ cấu sẽ làm cho bạn lâm vào rối loạn!
Radio liên tục nói, trẻ con khóc và cười, đồ dùng liên tục rơi – bạn sẽ phải có cảm giác sâu về việc chấp nhận hướng tới mọi điều này, bạn sẽ phải trở nên an bình giữa tất cả những điều này. Đừng sợ nhiễu loạn; nhìn chúng như một phần của thế giới bao la của thiền. Thế thì an bình bạn thu được sẽ là của riêng bạn, bạn có thể dựa vào nó. Nếu bạn thực sự trở thành có tính tôn giáo theo nghĩa đúng nhất, thế thì bởi vì bạn mà gia đình bạn sẽ trở nên an bình hơn. Nếu bạn trở thành người tôn giáo rởm, và nước này đầy người như họ, thế thì từng và mọi nhà sẽ trở nên bị rắc rối. Nếu một thành viên của hộ gia đình trở thành tôn giáo rởm, người đó có thể đưa cả gia đình thành điên.
Một quí bà tới tôi và nói, “Xin thầy, thầy phải cứu tôi! Chồng tôi đã trở nên có tính tôn giáo và cả nhà tôi lâm vào rắc rối.” Chồng bà ấy cũng không là người thường; anh ta là một sardar.
Tôi hỏi bà ấy, “Anh ấy đang làm gì? Cái gì đã xảy ra?” Bà ấy bảo tôi rằng anh ta dậy lúc hai giờ sáng và hát sùng kính to, tới mức không ai khác có khả năng ngủ được. Kì thi của tụi trẻ đang lại gần, tất cả chúng đều bực tức – nhưng người tôn giáo này sẽ bắt đầu kirtan vào hai giờ sáng.
Thế là tôi cho mời chồng bà ấy tới. Tôi hỏi anh ta, “Anh đang làm gì vậy?” Anh ta bảo tôi rằng anh ta đã thực hiện kirtan vào giờ sáng sớm có triển vọng của brahman, điều thiêng liêng. Hai giờ sáng là giờ có triển vọng của brahman!
Anh ta nói, “Mọi người phải thức trước giờ của brahman; vấn đề về mất yên tĩnh thậm chí không nảy sinh.” Anh ta bảo tôi đừng vội tin bởi tất cả những theo dị giáo kia, người đã cố làm ngắt quãng buổi kirtan và tạo ra vấn đề cho công việc tôn giáo vĩ đại thế.
Bây giờ anh ta đổ lỗi cho toàn thể hộ gia đình – và bất kì người nào mà anh ta yêu cầu thực hiện kirtan vào giờ của brahman, đã không có dũng cảm để yêu cầu anh ta dừng lại – vì ai muốn được biết tới như người phi tôn giáo? Thế là tôi bảo anh ta, “Nghe này, không cần dừng lại, nhưng chuyển giờ của brahman lên thêm chút ít đi. Hai giờ sáng cũng là hơi quá sớm cho điều thiêng liêng – chuyển nó thành ba giờ đi. Thế rồi chuyển nó thành bốn giờ và thế rồi năm giờ, và thế rồi làm kirtan của bạn.”
Anh ta đáp, “Thầy nói gì vậy? Tôi phải chuyển nó đi bao xa?”
Tôi nói, “Tôi gọi giờ của brahman là giờ mà điều thiêng liêng trong bạn mở mắt ra. Tôi không thể gọi nó là điều thiêng liêng nếu bất kì phương cách nào được dùng để làm cho điều này xảy ra. Ngay bây giờ bạn đang dùng đồng hồ báo thức để dậy, cho nên đây không phải là giờ có triển vọng của điều thiêng liêng, thay vì thế nó là giờ triển vọng của báo thức. Dừng chuyện này lại. Khi điều thiêng liêng đó, cái nằm bên trong bạn thức dậy từ giấc ngủ, thế thì cái đó là giờ của brahman.”
Anh ta nói, “Thầy sẽ đưa tôi đi lạc lối! Tôi không thể dậy được trước chín giờ.”
Thế là tôi nói, “Nếu bạn không thể dậy được, thế thì nghĩ một chút về các con bạn đi. Bạn đã là tử tế với lửa tâm linh, chúng còn chưa như vậy, cho nên tại sao bạn bận tâm về chúng? Và bởi vì bạn, những đứa trẻ này sẽ bị ngăn cản với tôn giáo mãi mãi. Chúng sẽ không bao giờ bị hấp dẫn tới tôn giáo, cho dù phạm sai lầm, và bạn sẽ chịu trách nhiệm cho điều đó vì bạn đang làm huỷ hoại cuộc sống của chúng. Bất kì khi nào bất kì ai nói về tôn giáo, chúng sẽ được nhắc nhở về hai giờ sáng ban đêm, giờ của brahman: ‘Chúng ta sẽ không bị mắc vào mọi điều này.’ Bạn đang trách chúng, nhưng chính bạn là điên. Bạn nói rằng chúng phá rối an bình, rằng chúng gây rối, nhưng chính bạn đang phá huỷ an bình của chúng.”
Gần như mọi người mất trí đều bị hấp dẫn tới điều diễn ra nhân danh tôn giáo. Bạn chỉ không thể tưởng tượng được việc che dấu tính điên dưới sự trá hình tôn giáo là dễ làm sao. Dưới sự trá hình tôn giáo mọi người che giấu cả nghìn ốm bệnh. Nếu bạn thích ở bẩn – và các nhà tâm lí nói có những người nào đó vui thích trong việc có thân thể bẩn – có nhiều con đường sẵn có cho bạn để chọn. Bạn có thể trở thành sư Jaina, người bị cấm tắm – vân vân. Thế thì, bạn có thể lấy việc ở bẩn là vui thích làm sao! Nếu người sạch lại gần bạn, bạn có thể nhìn xuống anh ta – vì theo bạn, người tắm cho sạch là đang mê đắm bản thân mình vì người đó trang điểm cho thân thể. Việc tắm rửa là trang điểm không cần thiết cho thân thể. Vẫn còn bẩn, không đánh răng, để mồm có mùi hơi thở hôi – đây là hành vi ngoan đạo!
Ở phương Tây những kiểu người điên như vậy được điều trị y tế. Ở đây, họ tìm ra cách thức nào đó để có tính tôn giáo. Ở phương Tây nếu bất kì người nào cư xử một cách ngu xuẩn như vậy, người đó sẽ lập tức được đưa tới bác sĩ để được điều trị. Người đó sẽ được đưa tới nhà tâm thần; họ sẽ nói rằng cái gì đó đã đi sai với người đó. Nhưng ở đây, không có gì sai trong điều đó. Ở đây, người như vậy sẽ được chấp nhận.
Jung đã nói rằng có ít người điên thế ở Ấn Độ vì người điên có con đường khác cho tính điên của họ. Họ có thể vẫn còn điên mà không bị coi là điên. Nếu một người đang ỉa khi người đó ăn, chúng ta gọi người đó là “Người chứng ngộ tối cao”! Ở bất kì chỗ nào khác trên thế giới người đó sẽ lập tức bị nhốt lại. Nhưng chúng ta nói rằng người này đã đạt tới sự dửng dưng tối cao, bất nhị; rằng người này là người trí huệ, người này ở bên ngoài phân biệt. Người này là điên, người này đang cần trị liệu! Người này đã mất trí. Người này đã không siêu việt trên tâm trí, người này đã rơi xuống dưới tâm trí – nhưng chúng ta sẽ tôn vinh người này.
Bao giờ cũng nhớ rằng tôn giáo rởm sẽ làm cho bạn thành đầy lo âu, nó sẽ thúc đẩy tính điên. Và tôn giáo rởm bao giờ cũng sẽ đổ trách nhiệm lên người khác: bạn bao giờ cũng đúng, người khác bao giờ cũng sai. Nhưng tôn giáo thực không đổ trách nhiệm lên bất kì ai. Người khác là điều họ là vậy.
Họ có quyền là bất kì cái gì họ đang là, họ có tự do.
Đứa trẻ có quyền hát, múa. Đây là quyền của đứa trẻ. Nhu cầu của bạn là thiền, nhưng nhu cầu của đứa trẻ là múa, là hét. Bạn tận hưởng thiền của bạn. Đứa trẻ không nói rằng thiền của bạn đang làm rối nó, rằng việc bạn ngồi xuống để thiền là đang chen vào cách thức chơi của nó. Cho nên thế thì tại sao bạn nói rằng việc chơi của nó đang làm rối thiền của bạn? Bạn thiền – và để cho đứa trẻ chơi. Chỉ quên đi ý tưởng này rằng ai đó có thể làm rối thiền của bạn. Bằng việc bỏ ý tưởng này bạn sẽ bắt đầu đi vào đúng hướng của thiền. Bất kì khi nào bạn cảm thấy rằng ai đó gây ra rối loạn, lập tức hiểu rằng chính bạn mới là người đang tạo ra sai lầm nào đó – bằng không thì rối loạn là không thể được.
Đó là lí do tại sao kinh này nói:
An bình ông sẽ ham muốn
là an bình linh thiêng mà không cái gì có thể quấy rối,
và trong đó hồn trưởng thành
như hoa thiêng trưởng thành trên phá tĩnh lặng.
Hệt như hoa sen nở trong hồ an bình, hoa sen của hồn bạn sẽ nở chỉ trong trạng thái an bình của thiền. Không cần cố làm cho nó nở, nó sẽ nở theo cách riêng của nó. Duy nhất hai điều kiện bản chất phải được đáp ứng trước hết: an bình mà là tự do khỏi cái bên ngoài, và quyền năng là tự do khỏi cái bên ngoài. Thế thì hoa sen của đời bạn sẽ bắt đầu nở.
Lời kinh thứ mười hai:
Ham muốn sở hữu trên tất cả.
Nhưng những sở hữu đó
phải thuộc về chỉ hồn thuần khiết,
và do đó bị sở hữu bởi mọi hồn thuần khiết
một cách tương đương, và do vậy có thuộc tính đặc biệt của cái toàn thể chỉ khi được thống nhất.
Ham muốn sở hữu trên tất cả.. Làm chủ cái ngã! Đó là lí do tại sao người Hindu đã chọn gọi sannyasin của họ là swami – người làm chủ bản thân mình. Nhưng kiểu làm chủ gì? – chủ nhà, chủ của cải, hay chủ cửa hàng? Không vì mọi thứ đó chỉ là lừa dối: thực tại bạn trở thành nô lệ, nhưng bạn tưởng rằng bạn là người chủ. Bạn trở thành nô lệ và bạn nghĩ rằng bạn đã trở thành hoàng đế.
Tôi đã nghe…
Thánh nhân Mô ha mét giáo, Farid, đi qua một làng. Ông ấy thấy một người đã buộc dây thừng vào con bò của mình và đang đưa nó về nhà mình. Thế là Farid dừng lại – ông ấy thường có thói quen làm những điều như vậy – và ông ấy nói với đệ tử của mình, “Đi và vây quanh người này và con bò của ông ta; ta muốn dạy các ông cái gì đó.”
Người này hơi chút bị giật mình. Ông ta nói, “Sao các ông vây quanh tôi?”
Farid đáp, “Yên lặng đi. Chúng ta không quan tâm tới ông đâu, ta chỉ muốn dạy cho các đệ tử của ta.” Ông ấy xác nhận, “Các đệ tử, ta hỏi các ông: về hai điều này, ai là chủ? – con bò hay người này?” Các đệ tử nói, “Thầy hỏi gì vậy? Hoàn toàn rõ ràng là người này là chủ vì con bò là tài sản của ông ta và ông ta buộc dây thừng quanh cổ nó.”
Farid nói, “Ta sẽ hỏi các ông câu hỏi thứ hai. Giả sử chúng ta cắt dây thừng và còn bò chạy đi: con bò sẽ đuổi theo người này hay người này sẽ đuổi theo con bò?”
Họ nói, “Chắc chắn chính người này sẽ chạy theo con bò.”
“Vậy điều này ngụ ý rằng con bò sẽ không đi tìm người này, người này sẽ đi tìm con bò,” Farid nói. “Nếu điều này là vậy, thế thì ai là chủ?” Và ông ấy nói thêm, “Dây thừng mà các ông thấy quanh cổ bò thực tại lại quấn quanh cổ của người này.”
Sở hữu quấn dây thừng quanh cổ của chúng ta. Chúng ta trở thành nô lệ của cái chúng ta sở hữu. Bạn sẽ trở thành nô lệ của bất kì cái gì bạn sở hữu.
Nghĩ một chút! Ở Ấn Độ chồng gọi bản thân họ là chủ. Bạn có thể thấy những nô lệ nào lớn hơn họ không? Họ là chủ sao? Khi vợ họ viết thư cho họ, vợ có thể gọi họ là “chủ” và đến cuối thư họ có thể viết “nô lệ của anh” và vân vân, nhưng mọi người đều biết rất rõ ai là chủ và ai là nô lệ. Không ai thậm chí có hơi chút nghi ngờ nào về chủ đề này. Đàn bà láu lỉnh – cô ấy nói, “Được, có thành vấn đề gì nếu đó chỉ là chuyện viết ‘nô lệ của anh’ và vân vân. Điều đó gần như chẳng thành vấn đề.” Nhưng trong thực tại ai là chủ? Chồng sẽ vẫn còn là nô lệ chừng nào họ còn có khái niệm này rằng họ phải là chủ. Chừng nào họ nghĩ rằng họ phải là chủ của vợ họ, họ có thể là chủ dưới danh nghĩa nhưng thực tại họ sẽ vẫn còn là nô lệ.
Bất kì ai cố là chủ ai đó khác đều trở thành nô lệ. Mọi kiểu sở hữu trong thế giới bên ngoài đều mang tới sự nô lệ cùng với chúng.
Cho nên kiểu làm chủ nào mà lời kinh này nói bóng gió tới? Nó là việc nói bóng gió tới làm chủ bên trong. Bạn chỉ có thể là chủ của bản thân bạn. Bạn đơn giản không thể là chủ của ai đó khác. Đừng bao giờ phạm sai lầm này. Làm chủ bên ngoài là không thể được, điều đó chỉ là lừa dối. Và bất kì khi nào bạn rơi vào lừa dối, bạn khám phá rằng bạn đã trở thành nô lệ, bạn đã không trở thành chủ. Và đến cuối cùng bạn sẽ thấy rằng lâu đài quyền làm chủ mà bạn đã dựng lên đã trở thành nhà tù của sự nô lệ và bạn bị mắc bẫy bên trong chúng.
Chỉ có thể có một quyền làm chủ – và đó là làm chủ bản thân người ta. Và nhớ: làm sao ai đó không là chủ bản thân mình lại là chủ của người khác được? Chỉ có một cách là chủ bản thân bạn: người ước muốn trở thành chủ riêng của mình thì dừng việc sở hữu người khác.
Lời kinh này nói: Ham muốn làm chủ cái ngã trên tất cả, để cho bạn không trở nên được thoả mãn với lừa dối. Ham muốn làm chủ cái ngã trên tất cả – ham muốn làm chủ thực. Không trở nên được thoả mãn với lừa dối. Bằng việc sở hữu những cái giả đừng nghĩ rằng bạn đã trở thành người chủ. Chừng nào bạn chưa trở thành người chủ riêng của bạn, cứ giữ khao khát về nó sống động.
Điều này dường như mâu thuẫn. Chúng ta đã gọi những người đã bỏ lại mọi thứ và ăn mặc quần áo của người ăn xin vệ đường là người chủ. Duy nhất Phật đã không gọi đệ tử của ông ấy là “chủ” mà gọi là “người ăn xin.” Có lí do cho việc làm như vậy. Cả hai cách tiếp cận đều có ý nghĩ thú vị.
Người Hindu đã gọi sannyasin là swami, người chủ, vì người đó đã bỏ mọi ý tưởng về làm chủ trong mọi lĩnh vực cuộc sống của mình và tập trung vào việc trở thành người chủ của chỉ một điều: cái ngã riêng của người đó. Người đó là người chủ riêng của anh ta – đó là lí do tại sao người Hindu đã gọi các sannyasin của họ là swami, người chủ.
Phật đã gọi các sannyasin của ông ấy là khất sĩ – người ăn xin. Điều này dường như là rất mâu thuẫn, nhưng Phật đã gọi các đệ tử của ông ấy là người ăn xin vì trong thế giới này mọi người có ý tưởng rằng người đó là người chủ. Ở đây mọi người dường như là người chủ của cái này hay cái nọ. Thế giới đã trở nên bị ô nhiễm. Cho nên ông ấy đã nói, “Ta sẽ gọi ông là người ăn xin. Ta sẽ đề cập tới ông như người ăn xin vì trong thế giới này mọi thứ dường như đảo lộn. Ở đây mọi người ăn xin đang gọi bản thân họ là người chủ. Đó là lí do tại sao ta sẽ gọi người chủ là người ăn xin.”
Phật nói rằng trong thế giới này, vì mọi thứ dường như là trên đầu của nó và mọi người đang đứng lộn ngược, ông ấy sẽ làm mọi đệ tử của mình đứng thẳng lên, trên chân riêng của họ: “Ở đây, mọi người ăn xin đang gọi bản thân mình là người chủ, cho nên bằng việc ông là người chủ, việc hiểu nhầm lớn sẽ được tạo ra. Đó là lí do tại sao ta sẽ gọi ông là người ăn xin. Ông là người chủ của bản thân ông. Người ăn xin gọi bản thân họ là người chủ, đó là lí do tại sao điều thích hợp là người chủ phải gọi bản thân mình là người ăn xin.”
Nhưng đó là một và cùng một thứ, ý định đằng sau cả hai cái tên này là cùng một điều – rằng việc làm chủ cái ngã bên trong có thể được đạt tới.
Từ “Tiếng nói của tĩnh lặng”, Ch.6 Ham muốn làm chủ cái ngã
