Osho ơi, tôi bao giờ cũng nghĩ về tự tử, và tự hỏi thầy nói vì về cái chết của tôi?
Prashant,
Tôi nhớ tới một giai thoại hay:
Ông mục sư, người thỉnh thoảng hơi nhầm lẫn, đang đứng bên cạnh quan tài mở của người quá cố, Joe Hall.
“Anh bạn Joe Hall của chúng ta không chết,” ông ấy diễn thuyết. “Chỉ lớp vỏ ở đây bị chôn đi; người gàn đã ra đi.”
Tại sao bạn phải nghĩ về tự tử? Bạn có gàn hay cái gì không? Nếu bạn đã trở thành một sannyasin bạn đã tự tử rồi. Tính sannyas là tự tử – tự tử thật. Nó không phá huỷ thân thể, vì phá huỷ thân thể sẽ không giúp gì; bạn sẽ lập tức được sinh ra lần nữa ở đâu đó trong bụng mẹ khác nào đó. Nó sẽ chỉ làm mới lại thân thể; nó không là tự tử thực.
Tính sannyas là tự tử thực, vì nó phá huỷ tâm trí, nó đem bạn ra ngoài tâm trí. Và nếu bạn ở ngoài tâm trí, bạn sẽ không được sinh ra lần nữa. Tại sao lại được sinh ra lặp đi lặp lại? Ai đi trong cái vòng luẩn quẩn này?
Tôi biết bạn chán với sự sống. Nếu bạn thực sự chán, thế thì thiền là cách thức, không phải tự tử – vì tự tử sẽ mang bạn tới cùng sự sống, có thể là sự sống xấu hơn bạn có ngay bây giờ, vì tự tử sẽ tạo ra cái xấu riêng của nó trong bạn. Tự tử là hành động vô ơn thế hướng tới Thượng đế. Ngài cho bạn sự sống như cơ hội để trưởng thành, còn bạn vứt cơ hội này đi.
Và chừng nào bạn chưa trưởng thành, chừng nào bạn chưa trưởng thành và trở thành vị phật, bạn sẽ bị ném trở lại sự sống lặp đi lặp lại. Hàng triệu lần điều đó đã xảy ra trước đây: giờ là lúc bạn nên trở nên nhận biết. Đừng bỏ lỡ cơ hội này.
Ở đây cùng tôi đi, học nghệ thuật thực về tự tử. Nghệ thuật thực không bao gồm việc phá huỷ thân thể… thân thể là đẹp, thân thể đã không làm bất kì cái gì sai. Chính tâm trí là xấu. Thân thể là đẹp, hồn là đẹp, nhưng giữa thân thể và hồn là cái gì đó không là thân thể cũng không là hồn. Hiện tượng ở giữa này là tâm trí.
Chính tâm trí liên tục kéo lê bạn trở lại bụng mẹ. Khi bạn chết, nếu bạn tự tử, bạn sẽ nghĩ về cuộc đời. Tự tử ngụ ý bạn đang nghĩ về cuộc đời. Bạn chán, ngán với cuộc đời này; bạn muốn một loại cuộc đời khác toàn bộ, đó là lí do tại sao bạn tự tử – không phải là bạn thực sự chống lại sự sống. Bạn chống lại cuộc đời này. Có thể bạn không muốn là cách bạn đang là vậy: bạn muốn là một Alexander, một Napoleon, một Adolph Hitler; có thể bạn muốn là người giầu nhất trên thế giới, và bạn không là vậy. Cuộc đời này đã thất bại, và bạn muốn nổi tiếng, thành công – phá huỷ nó đi!
Mọi người tự tử không phải bởi vì họ thực sự bị kết thúc với cuộc đời nhưng bởi vì cuộc đời không hoàn thành những đòi hỏi của họ. Nhưng không cuộc đời nào đã bao giờ hoàn thành đòi hỏi của bất kì người nào. Bạn bao giờ cũng sẽ liên tục bỏ lỡ cái gì đó này khác: nếu bạn có tiền, bạn có thể không đẹp; nếu bạn đẹp, bạn có thể không thông minh; nếu bạn thông minh, bạn có thể không có tiền.
Một lần một người chặn Andrew Carnegie lại, ông ấy đi dạo trong vườn. Andrew Carnegie là người giầu nhất ở Mĩ; người chặn ông ấy có vẻ giống như tái sinh của người ăn xin. Và người này nói, “Xin ông đừng bị lừa bởi tướng mạo của tôi. Tôi là một tác giả, tôi cũng đã viết sách.”
Andrew Carnegie hỏi, “Ông đã viết loại sách nào vậy?” Người này nói, “Tôi đã viết cuốn sách mang tựa đề Một trăm cách trở nên giầu.”
Andrew Carnegie không thể kìm mình cười to. Ông ấy nói, “Một trăm cách trở nên giầu sao? Và ông là người ăn xin! Đây là loại sách gì vậy?”
Người ăn xin bắt đầu cười, và ông ta nói, “Đây là cách trở nên giầu thứ một trăm – nó được chứa trong sách của tôi.”
Người ăn xin này cũng nghĩ về trở nên giầu, viết sách về cách trở nên giầu – thậm chí nghĩ rằng bằng việc đi ăn xin ông ta sẽ trở nên giầu. Nhưng Andrew Carnegie lại không hài lòng; ông ấy là một trong những người bất hạnh nhất đã từng được sinh ra trên trái đất. Ông ấy đã sống trong bất hạnh, ông ấy đã chết trong bất hạnh. Ngày ông ấy chết ai đó đã hỏi, “Ông phải chết được mãn nguyện đầy đủ – vì ông để lại nhiều tiền thế sau ông. Ông là người giầu nhất trên thế giới.”
Andrew Carnegie mở mắt ra và nói, nói một cách rất buồn, “Tôi không được hoàn thành trong các ham muốn của tôi. Mục tiêu của tôi còn cao hơn nhiều – tôi đã không có khả năng đạt tới nó. Tôi có thể tích luỹ chỉ mười phần trăm mục tiêu của tôi.”
Nhưng cho dù bạn đạt tới một trăm phần trăm mục tiêu của bạn, làm sao điều đó sẽ giúp được? Người ta sẽ vẫn còn không được hoàn thành. Từng kiếp sống bạn sẽ thấy cùng thứ được lặp lại; hình thể thay đổi, nhưng sự bất mãn vẫn còn lại.
Mọi người nghĩ rằng những người tự tử là chống lại cuộc đời – họ không vậy đâu. Họ quá mạnh mẽ cho cuộc đời, họ có thèm khát lớn với cuộc đời; và vì cuộc đời không đáp ứng cho thèm khát của họ, trong giận, trong thất vọng, họ phá huỷ bản thân họ.
Prashant, tôi sẽ dạy bạn con đường đúng đi tới tự tử. Không phá huỷ thân thể; thân thể là món quà đẹp từ Thượng đế. Tâm trí không phải là quà từ Thượng đế; tâm trí là việc ước định bởi xã hội. Hồn là món quà, thân thể là món quà, và bị kẹp giữa hai thứ này, xã hội đã dùng thủ đoạn với bạn: nó đã tạo ra tâm trí của bạn. Nó cho bạn tham vọng, nó cho bạn ghen tị, cạnh tranh, bạo hành, nó cho bạn đủ loại bệnh xấu. Nhưng tâm trí này có thể được siêu việt lên, tâm trí này có thể bị gạt sang bên. Tâm trí này không phải là cái phải có.
Tôi đang ngồi trước bạn và tôi nói điều đó qua kinh nghiệm riêng của tôi, tôi nói điều đó theo thẩm quyền riêng của tôi: rằng tâm trí có thể bị gạt sang bên. Điều đó đơn giản thế, bạn chỉ phải biết mẹo về nó.
Và nhớ, bất kì khi nào tôi nói rằng tôi nói điều đó theo thẩm quyền riêng của tôi, tôi không nói rằng tôi đang nói nó một cách có thẩm quyền. Hai cách diễn đạt đó là khác nhau toàn bộ. Khi cái gì đó được nói là có thẩm quyền nó là lời răn; bạn phải tin vào nó. Nếu bạn không tin vào nó bạn sẽ khổ, ở đây hay trong tương lai. Các tu sĩ nói có thẩm quyền, chính khách nói có thẩm quyền.
Người đã nhận ra thì nói không có thẩm quyền nhưng theo thẩm quyền riêng của người đó – vì người đó biết nó. Tôi không nói đi theo tôi, tôi không nói tin vào tôi. Tôi đơn giản phát biểu sự kiện: rằng tôi đã biết nó theo cách này, nó đã xảy ra cho tôi… nó có thể xảy ra cho bạn.
Sự sống là rất quí giá và kho báu lớn nhất được ẩn trong nó – và kho báu đó là việc trở thành nhân chứng.
Một câu chuyện thực cho bạn, Prashant:
Một hôm vào năm 1928 Bucky Fuller đứng trên bờ hồ Michigan và dự tính nhào vào trong hồ. Ông ta đã sẵn sàng từ bỏ vì ông ta bị thất bại về tài chính, theo chuẩn của giai cấp trung lưu lớp trên mà ông ta đã được sinh vào.
Là một kĩ sư xây dựng ông ta đã không thành công. Và vì con gái ông ta vừa chết do nhiễm khuẩn bại liệt, toàn thể đại học không có ý nghĩa gì với ông ta và ông ta sẵn sàng ném bản thân mình vào hồ. Ông ta tự dừng bản thân mình lại và nói, “Khoan, mình không thể chắc được. Có thể có cái gì đó quan trọng mà mình có thể làm trong đại học này.” Ông ta nói, “Nào, mình có thể làm gì? Chúng ta hãy xem một người có thông minh trung bình có thể làm gì nếu người đó bắt đầu nghi vấn mọi thứ được coi là đương nhiên có và bắt đầu tìm các phương án.”
Tôi không biết liệu ông ta đã bao giờ là người có chỉ có thông minh trung bình không – thực ra chẳng ai đã bao giờ là vậy – nhưng với việc nghi vấn mọi thứ ông ta đi tới nhận ra, như ông ta nói, rằng khi bạn không chấp nhận bất kì cái gì ngoại trừ cái có thể được kiểm chứng về thực nghiệm, bạn bị tràn ngập bởi tính toàn vẹn và hợp lí cố hữu của vũ trụ. Điều không thể nào hiểu thấu nhất về vũ trụ là ở chỗ nó là có thể lĩnh hội được, như Einstein đã nói. Và điều đó cho bạn đức tin vào trung tâm lành mạnh, đúng đắn của vũ trụ mà chúng ta đã nhắc tới trước đây. Như Ezra Pound đã viết trong phòng gian tử hình ở Pisa, “khi nhìn lên các ngôi sao, từ tất cả cái đẹp này cái gì đó phải xuất hiện.”
Bây giờ Bucky Fuller là một trong những người trí huệ nhất ở phương Tây – chưa là vị phật, nhưng đang trên đường, ở rất gần. Và nghệ thuật đã mang ông ấy tới gần trở thành vị phật là nghệ thuật về nghi vấn mọi thứ vẫn được xã hội chấp nhận: đó là nghệ thuật trở thành người truy vấn.
Biến đổi cuộc sống của bạn đi, Prashant, thành cuộc truy tìm. Nghi vấn các giá trị mà bạn đã chấp nhận. Nghi vấn mọi thứ bạn đã được nuôi dưỡng lớn lên để tin vào. Nghi vấn cách bạn đã sống mãi cho tới giờ. Nghi vấn tính máy móc của bạn, nghi vấn sự tồn tại tựa robot của bạn.
Vâng, cái gì đó quyết liệt phải được làm, nhưng nó không phải là tự tử. Tự tử sẽ không giúp đỡ, nó sẽ không thay đổi bạn; bạn sẽ trở lại lần nữa trong bụng mẹ khác ở đâu đó. Hàng triệu đôi ngu đang làm tình mọi khoảnh khắc. Cẩn thận! Bạn sẽ bị mắc vào trong mạng lưới nào đó ở đâu đó. Và bạn sẽ chỉ có được cái bạn xứng đáng, nhớ lấy; bạn không thể có được nhiều hơn cái bạn xứng đáng. Bạn có được bụng mẹ đúng cho bạn.
Và việc chết trong tự tử là chết trong phiền não thế, vì đó là một trong những thứ phi tự nhiên nhất để làm, thứ bất thường nhất để làm. Không con vật nào tự tử, không cây nào đã bao giờ tự tử – duy nhất người tự tử. Duy nhất người có thể đi tới sự điên rồ đó. Tự nhiên không biết gì về tự tử; nó là phát minh của người. Nó là hành động xấu nhất. Và khi bạn làm cái gì đó xấu cho bản thân bạn, bạn không thể hi vọng rằng bạn sẽ có cuộc sống tốt hơn. Bạn sẽ chết trong trạng thái tâm trí xấu và bạn sẽ đi vào bụng mẹ xấu hơn.
Nhưng cần gì tự tử? Cứ truy vấn: bạn phải đã sống theo cách sai, đó là lí do tại sao cuộc sống đã không trở thành bài ca. Bạn phải đã sống một cách ngu ngốc, ngu si, không thông minh; đó là lí do tại sao cuộc sống đã không đạt tới mở hội. Bạn không thể múa với niềm vui, với sao và với hoa và với gió và với mưa, vì bạn đã sống cùng với các loại ý tưởng sai bị áp đặt lên bạn bởi cùng loại người như bạn vậy.
Đó là hiện tượng thường xuyên; ngu xuẩn liên tục kéo dài bản thân nó. Bố mẹ liên tục trao ngu xuẩn cho con cái họ và con cái họ đến lượt chúng sẽ trao ngu xuẩn của chúng cho con cái chúng. Đây là gia sản kế thừa. Điều này được gọi là truyền thống, kế thừa, văn hoá… những cái tên lớn lao!
Truy vấn mọi điều bạn đã sống mà không truy vấn mãi tới giờ, và sự sống của bạn sẽ có thông minh mới nảy sinh từ việc đó. Sự sống của bạn sẽ có thông minh mới nảy sinh trong nó. Sự sống của bạn sẽ trở thành sắc bén hơn.
Sheela đã hỏi một câu hỏi: “Osho ơi, thầy nói ‘Bỏ tâm trí.’ Tôi càng bỏ tâm trí, não tôi càng trở nên sắc bén hơn.” Cô ấy phân vân. Không cần bị phân vân: não là thứ khác toàn bộ khỏi tâm trí. Tâm trí được xã hội trao cho, não là một phần của thân thể bạn. Não không là người Hindu không là người Mô ha mét giáo không là người Ki tô giáo; tâm trí là người Hindu, người Mô ha mét giáo, người Ki tô giáo. Não đơn giản là máy tính sinh học hay. Bạn càng bỏ tâm trí, não bạn sẽ càng sắc bén hơn, thông minh hơn. Chính tâm trí tạo ra sự tầm thường của bạn.
Sheela, bạn không cần bị phân vân bởi điều đó: đây là cách nó sẽ xảy ra. Mọi người càng bỏ tâm trí của họ, họ sẽ càng có khả năng vận hành thông minh hơn, vì não sẽ được làm nhẹ gánh nặng. Não sẽ không được mong đợi mang hành lí không cần thiết.
Ngay bây giờ não của bạn đang mang nhiều rác thế! Tới mức nó vận hành được chút nào đã là phép màu. Cứ nhìn xem bạn đang mang bao nhiêu rác: của việc là người Hindu, của việc là người Ấn Độ, của việc là người Nhật Bản, của việc là Phật tử, của việc là thế này, của việc là thế nọ, người phát xít, người cộng sản… các ý thức hệ tôn giáo, ý thức hệ triết học, ý thức hệ chính trị. Chúng được chất đống lên bạn, hết tầng nọ tới tầng kia. Não bạn đã mất mọi việc vận hành của nó. Một khi tâm trí bị bỏ đi, não sẽ đi tới vận hành toàn bộ của nó.
Và mọi người được sinh ra là thông minh. Chính xã hội tạo ra không thông minh. Không đứa trẻ nào được sinh ra mà không thông minh. Bạn đã bao giờ thấy chim không thông minh hay chim khôn ngoan, thông minh chưa? Mọi chim là giống nhau. Bạn có thấy bụi hồng ngu hay bụi hồng thiên tài không? Mọi bụi hồng là giống nhau. Mọi con người cũng vậy: họ tới với cùng tiềm năng nhưng rơi vào các nhóm khác nhau.
Có mọi nhóm: người Ấn Độ, người Trung Quốc, người Anh, người Mĩ. Đây là mọi nhóm, và các chính khách là các tội phạm. Thế rồi có các nhóm tôn giáo…. Và toàn thể nỗ lực của họ là không cho phép thông minh của bạn vận hành, vì người thông minh nhất định trở nên có tính nổi dậy.
Prashant, câu hỏi của bạn có giá trị đấy. Nếu bạn đã từng là người Cơ đốc giáo, truy vấn điều đó đi; nếu bạn đã là người Tin lành, truy vấn điều đó đi; nếu bạn đã là người Hindu, truy vấn điều đó. Truy vấn mọi thứ mà bạn đã sống mãi cho tới giờ; cái gì đó là sai cơ bản ở đâu đó.
Ezra Pound là đúng. Và bạn có biết ông ấy viết điều này từ đâu không? Từ phòng giam tử hình của ông ấy! “Từ mọi cái đẹp này cái gì đó phải tới.” Ezra Pound ở trong phòng giam tối, chỉ đợi cái chết tới, có thể viết ra lời kinh quan trọng vô cùng: “Từ mọi cái đẹp này cái gì đó phải tới.”
Chim hót, và cây, và hoa… vũ trụ vô hạn này – nó có phải là chỗ để tự tử không? Nó là chỗ để múa, để hát, để mở hội, để yêu và để được yêu.
Và nếu bạn có thể yêu sự tồn tại này, nếu bạn có thể cảm thấy được phúc lành với sự tồn tại này, tôi hứa với bạn rằng khi bạn chết bạn sẽ không quay lại nữa… vì bạn sẽ học được bài học này. Thượng đế không bao giờ phái bất kì ai trở lại trường học nếu một khi họ đã học xong bài học của họ.
Nếu bạn có thể học hân hoan, bạn sẽ được chấp nhận. Những cánh cửa của huyền cao hơn sẽ được mở ra cho bạn. Bạn sẽ được đón chào vào trong những huyền bên trong nhất của sự sống. Đó là điều tôi gọi là nghệ thuật thực của tự tử: cái tên của tôi dành cho nó là tính sannyas.
Từ “Tĩnh lặng và biết”, Ch.10 Tôi mà chứng ngộ?
