Người là dốt, mù, dường như sống trong giấc ngủ, say khướt, không nhận biết. Đây là tình huống đó. Điều này bao giờ cũng là vậy. Nhiều việc chữa chạy đã được phát minh ra, nhiều phương pháp để đánh thức người. Nhưng anh ta chống lại. Cho nên vấn đề thực không phải là dốt mà mà sự chống cự. Dốt có thể được chữa, nhưng người khăng khăng vẫn còn là dốt. Mắt của người có thể được mở ra – thuốc tồn tại, bác sĩ có đó nhưng người không sẵn sàng mở mắt mình. Người chống lại điều đó.
Đây là vấn đề thực. Dốt không phải là vấn đề thực; nó có thể được chữa. Đó là bệnh đơn giản, không có phức tạp trong nó. Nhưng cái gì đó trong người chống lại việc chữa nó. Dường như có đầu tư lớn trong đó, dường như với dốt nhiều thứ khác sẽ biến mất; dường như người bám lấy dốt trong hi vọng rằng cái gì đó có giá trị được giấu kín ở đó, kho báu.
Có lần chuyện xảy ra: Một người được mang tới tôi; vợ anh ta mang anh ta tới. Anh ta ốm nặng nhưng anh ta sẽ không đi tới bác sĩ, và anh ta sẽ phủ nhận một cách tuyệt đối rằng anh ta bị ốm. Anh ta nói, “Cần gì đi tới bác sĩ? Tôi không ốm. Tôi khoẻ mạnh hoàn hảo. Cái gì đó sai sai với vợ tôi – cô ấy đã trở nên loạn thần kinh, cô ấy bị ám ảnh với ý tưởng mang tôi tới bác sĩ… mà không chỉ có thế, cô ấy muốn cho tôi vào bệnh viện. Để làm gì?”
Người này thực sự ốm, và anh ta nói những điều này với tôi: “Tôi không ốm. Chủ định là gì? Tại sao mọi người ép buộc tôi? Họ muốn gì? Phải có cái gì đó họ muốn từ điều đó. Mọi họ hàng tôi, vợ tôi, con tôi – tất cả họ đang mưu đồ chống lại tôi, và tôi mạnh khoẻ hoàn hảo!”
Tôi có thể thấy người này đang run, mặt ốm yếu và tái nhợt, thân thể suy nhược, đôi mắt đục ngầu, không có chút sức khỏe nào, không an lành. Làm gì với người này? Tại sao anh ta cứ khăng khăng…? Tôi hỏi cô vợ về chi tiết.
Cô ấy nói, “Anh ấy bao giờ cũng sợ chết, bao giờ cũng sợ ốm. Khi anh ấy mạnh khoẻ, thế nữa cũng khó cho anh ấy đi tới bệnh viện, cho dù họ hàng nào đó có đó, hay bạn bè; ngay cả tới gặp và tới thăm bệnh nhân này cũng là gây khó cho anh ấy. Khoảnh khắc anh ấy tới gần bệnh viện cái gì đó trong anh ấy bắt giữ nỗi sợ chết, ý tưởng về chết. Và bây giờ điều đó tạo ra phiền phức vì anh ấy ốm và anh ấy sẽ không đi – và anh ấy khăng khăng anh ấy không ốm cho nên hữu dụng gì mà đi tới bất kì bác sĩ nào? Tại sao anh ấy phải đi?”
Tôi nhìn vào toàn thể tình huống này. Người này thực sự sợ. Tôi bảo anh ta, “Vợ bạn đã phát điên thực rồi. Bạn hoàn toàn mạnh khoẻ” – anh ta mỉm cười, mặt anh ta thay đổi – “không cái gì sai với bạn.”
Dường như có việc xả ra năng lượng, cái gì đó trồi lên. Anh ta bắt đầu cười và anh ta nói, “Tôi bao giờ cũng nghi ngờ điều đó. Thầy là người duy nhất đã hiểu tôi. Chẳng ai hiểu cả! Tôi mạnh khoẻ hoàn hảo.” Và anh ta bảo vợ mình, “Trông đấy! Nhìn vào điều Osho nói: Tôi mạnh khoẻ hoàn hảo. Cô có cần bất kì chứng nhận khác nào không?” Anh ta hỏi tôi, “Giờ không cần đi tới bệnh viện chứ?”
Tôi nói, “Tuyệt đối không cần đi tới bất kì bác sĩ nào, tới bất kì bác sĩ điều trị nào. Đừng nghĩ về điều đó, bạn mạnh khoẻ hoàn hảo. Hiếm khi tôi gặp người mạnh khoẻ thế.”
Anh ta mỉm cười, nhưng nghi ngờ có đó trong mắt anh ta. Anh ta không thể tin tôi hoàn toàn – làm sao người ốm có thể tin tôi được? Anh ta biết sâu bên dưới rằng anh ta ốm, nhưng anh ta sợ chấp nhận sự kiện này. Thế rồi anh ta nói, “Thế thì không có nhu cầu sao?”
Tôi nói, “Không có nhu cầu, nhưng chỉ vì cô vợ thần kinh của bạn, sẽ là tốt nếu bạn đi tới bác sĩ. Bạn mạnh khoẻ hoàn hảo – nhưng người đàn bà đáng thương này đang khổ nhiều thế.”
Anh ta cười. Anh ta nói, “Thế thì tôi có thể đi. Nhưng thầy có chắc rằng tôi không ốm không?”
Tôi nói, “Tuyệt đối chắc chắn. Không cái gì sai với bạn. Nhưng chỉ để an ủi người đàn bà đáng thương này, đi tới bác sĩ và để cho thân thể bạn được khám. Không có gì sai.”
Anh ta nói, “Thế thì tôi có thể đi.” Và đó là cách anh ta bị bắt vào bệnh viện.
Và cùng điều này là phiền phức với bạn. Cùng điều này là phiền phức với mọi người. Bạn sợ cái gì đó. Từ Socrates mãi cho tới giờ, hay từ Veda mãi cho tới giờ, tất cả những người đã có bất kì thoáng nhìn nào về bản thân họ đều đã nhấn mạnh vào việc tự biết mình: Biết bản thân ông. Không ai nghe họ, không ai thực sự nghe họ. Mọi người tạo ra áo giáp bảo vệ quanh bản thân mình chống lại việc tự biết mình. Cái gì đó dường như bị nguy hiểm. Và vấn đề này dường như là rất phức tạp. Tại sao bạn sợ biết bản thân mình?
Trong dốt bạn có cảm giác nào đó về phúc lạc. Dốt cho cảm giác giả về phúc lạc vì người ta sống trên bề mặt. Thực ra người ta không sống, người ta đơn giản trôi dạt. Người ta trôi dạt một cách vô trách nhiệm. Với việc tự biết mình trách nhiệm đi vào. Bạn không thể là như bạn vậy nếu bạn biết bản thân bạn. Bạn không thể mê đắm trong bất kì cái gì bạn đang mê đắm nếu bạn biết bản thân bạn. Bạn không thể vẫn còn như cũ nếu bạn biết bản thân bạn. Sẽ có thay đổi triệt để qua việc tự biết mình, và thay đổi đó dường như là quá nhiều. Bạn cảm thấy gần như ổn. Bạn cảm thấy gần như đã ổn định. Bạn cảm thấy gần như đã thoải mái.
Bạn đã làm nhà; bạn nghĩ đây là nhà. Nhưng bạn đã làm nhà trên đường. Cuộc hành trình còn chưa kết thúc, nhưng bạn đã thuyết phục bản thân bạn rằng kết thúc đã tới. Bây giờ, biết bản thân bạn sẽ có nghĩa lại là bắt đầu, lại là việc sinh, lại di chuyển. Bây giờ, biết bản thân bạn sẽ có nghĩa đây không phải là nhà nơi bạn đang ở. Đây có thể là nhà trọ, dharmsala, nhưng nó không phải là nhà. Để ở qua đêm nó là tốt, nhưng đến sáng – cuộc hành trình.
Bạn cảm thấy thoải mái. Ngay cả trong khổ, phiền não, lo âu, bạn cảm thấy thoải mái vì mọi thứ có vẻ quen thuộc. Nếu bạn bắt đầu cố biết bản thân bạn, bạn đang đi vào trong thế giới của cái không biết, cái không quen thuộc. Điều đó gây sợ, run rẩy tới. Tại sao bận tâm? Mọi thứ diễn ra tốt đẹp – không tốt đẹp tới mức bạn biết, nhưng dầu vậy, bằng cách nào đó vẫn tốt đẹp. Mọi sự đang trôi đi, thời gian trôi qua. Nửa cuộc sống của bạn đã sống qua, chỉ một nửa còn lại; bạn có thể trôi đi theo cùng cách. Và thế rồi chết tới, và quên lãng. Và không ai biết người ta đi đâu. Tại sao bận tâm về tự biết mình?
Trong dốt bạn đã tạo ra sự thoải mái, cuộc sống được ổn định, cuộc sống an ninh với số dư ngân hàng, bảo hiểm, chính phủ, xã hội, thành viên của tôn giáo, nhà thờ – bạn đã tạo ra thế giới giả quanh bạn. Không cái gì có tính bảo vệ, nó chỉ cho khái niệm rằng bạn được bảo vệ. Không cái gì an ninh – chỉ ảo tưởng về an ninh.
Bạn có vợ – an ninh trong đó là gì? Ngày mai cô ấy có thể rơi vào yêu ai đó. Cô ấy đã rơi vào yêu bạn, một ngày nào đó bạn cũng là người lạ với cô ấy; cô ấy có thể rơi vào yêu lần nữa với người lạ khác. Cô ấy có thể rơi vào yêu bạn, cho nên cái gì sai trong việc rơi vào yêu người lạ khác? Bạn đã là người lạ một ngày nào đó. Bạn có thể rơi vào yêu với người đàn bà này, bạn có thể rơi vào yêu với người đàn bà khác. An ninh là gì?
Nhưng người cố tạo ra khái niệm về an ninh. Bạn có giấy đăng kí kết hôn, cái đó là an ninh của bạn; bạn có thể ra toà. Nhưng đó là kiểu an ninh gì nếu toà án được cần để bảo vệ tình yêu, nếu cảnh sát được cần để bảo vệ hôn nhân, nếu bộ máy bao la của chính phủ, của bạo hành, được cần để bảo vệ tình yêu của bạn? Đây là kiểu an ninh gì? Các bạn không cùng nhau, các bạn bị ép buộc ở cùng nhau: chính phủ đang ép buộc, cảnh sát có đó với lưỡi lê.
Và chính phủ không là gì ngoài cơ quan của bạo hành tuyệt đối. Không chính phủ nào có thể là bất bạo hành; chính phủ phải là bạo hành. Nó là bạo hành, bạo hành thuần tuý. Bạn có đang thực sự trong yêu không? Hay chỉ được bảo vệ, bị ép buộc, bằng lưỡi lê và toà án và luật pháp…? Nhưng điều đó cho cảm giác rằng mọi thứ là an ninh.
Với tự biết mình lần nữa hỗn độn lại được sinh ra, hỗn độn làm đảo lộn mọi thứ, làm đảo lộn mọi giá trị. Nó là việc đánh giá lại mọi giá trị. Bạn lại có cái nhìn mới. Bạn nhìn vào thế giới – không bằng con mắt cũ, không cái gì sẽ dường như là như cũ – dường như bạn đã đột nhiên bị ném vào trong một thế giới lạ.
Bạn đã ngủ say, rúc thoải mái trong chăn, ngủ, có những giấc mơ đẹp, và đột nhiên việc tự biết mình đánh thức bạn. Mơ không có đó. Bạn có thể đã là hoàng đế trong mơ – và mọi người ăn xin bao giờ cũng mơ rằng họ là hoàng đế. Họ có cái thay thế. Mơ là cái thay thế, bất kì cái gì bạn không có trong cuộc sống, bạn thay thế vào trong mơ của bạn.
Đột nhiên bạn không còn là hoàng đế. Mơ biến mất, sự thoải mái ấm cúng của giấc ngủ biến mất. Ngày bừng lên, mặt trời đã mọc, và thế giới của lo nghĩ, trách nhiệm, lo âu – điều này không là gì cả. Khi người ta thức dậy, thế thì lần đầu tiên người ta cảm thấy trách nhiệm. Và không phải trách nhiệm như nghĩa vụ – không, người ta đơn giản cảm thấy trách nhiệm, không có bất kì nghĩa vụ nào trong nó. Nó trở thành một phần của con người của người ta.
Bạn cũng cảm thấy trách nhiệm, vì người đàn bà này là vợ bạn, cho nên bạn chịu trách nhiệm nuôi dưỡng cô ấy và chăm sóc cô ấy. Bạn phải đi làm và đi tới công việc. Bạn có con, bạn cảm thấy trách nhiệm…. Nhưng trách nhiệm này chỉ là bổn phận. Bạn phải làm nó, cho nên bạn làm nó. Nhưng bạn không thực sự chịu trách nhiệm, nó không tới từ trong lòng.
Khi ai đó thức tỉnh người đó trở nên có trách nhiệm cho bất kì cái gì người đó đang là vậy; ngay cả với việc thở của mình người đó trở nên có trách nhiệm. Và người đó trở nên có trách nhiệm cho toàn thể sự tồn tại; bất kì cái gì xảy ra ở bất kì chỗ nào người đó cảm thấy rằng người đó là một phần của nó. Nếu có bạo hành ở Việt Nam, người đó cảm thấy: “Mình là một phần của nó, mình chịu trách nhiệm cho nó – không có liên quan chút nào, nhưng vẫn có trách nhiệm.” … Bởi vì người của việc tự biết mình đi tới biết, “Không người nào là hòn đảo, và toàn thể sự tồn tại được liên nối. Toàn thể sự tồn tại là một, một cơ quan. Chúng ta là sóng trong nó, và bất kì cái gì xảy ra trên thế giới, tôi chịu trách nhiệm. Không chỉ với bất kì cái gì đang xảy ra hôm nay: với bất kì cái gì đã xảy ra trong quá khứ tôi chịu trách nhiệm, và với bất kì cái gì sẽ xảy ra trong tương lai tôi chịu trách nhiệm, vì bây giờ tôi đã trở thành phần ý thức của cái toàn thể. Mãi cho tới giờ tôi đã là phần vô thức. Ai đó giết ai đó khác – tôi đã không chịu trách nhiệm. Tôi có một trách nhiệm nhỏ quanh gia đình tôi, vợ tôi, con tôi, và đó là tất cả. Ai đó giết ai đó khác – làm sao tôi chịu trách nhiệm? Không, điều đó không làm tôi bận tâm.”
Nhưng người của việc biết, người của thức tỉnh, vị phật, bây giờ biết một cách có ý thức rằng ông ấy là một phần của mọi lá và mọi cây, và mọi cây và mọi lá là một phần của ông ấy. Tính cá nhân không còn đó nữa, ông ấy đã trở thành vũ trụ. Cái ngã là thực thể vũ trụ, nó chẳng liên quan gì tới bạn. Cái ngã là Brahman.
Bản thể ẩn kín của bạn chẳng liên quan gì tới bạn. Trung tâm bên trong nhất của bạn là chính trung tâm của bản thân sự tồn tại. Bằng cách nào đó người ta nghi ngờ nó. Người ta cảm thấy các chấn động trên bề mặt của hiện tượng này. Người ta không muốn thức tỉnh – nó sẽ là tính trách nhiệm quá nhiều.
Ngay bây giờ bạn có thể là đạo đức hay vô đạo đức, nhưng đạo đức và vô đạo đức của bạn chỉ là trên bề mặt, ước định. Xã hội nghĩ cái gì đó là đạo đức – nó ước định bạn. Nhưng bạn còn chưa là đạo đức. Chỉ người đã thức tỉnh mới trở nên đạo đức, đạo đức theo nghĩa rằng bây giờ không cái gì sai có thể xảy ra qua người đó. Không phải là người đó né tránh cái sai, không phải là người đó cố làm điều tốt; bây giờ không có nỗ lực nào để làm điều tốt và không có nỗ lực nào đế tránh cái sai.
Với việc thức tỉnh, với nhận biết, chỉ cái là thực, cái là tốt, cái là đúng, xảy ra. Cái là không thực, sai trái, xấu, không xảy ra. Điều đó cũng hệt như bạn đã thắp sáng chiếc nến trong phòng và tối biến mất. Khi người ta thức tỉnh, cái vô đạo đức, tội lỗi, cái sai trái, biến mất. Lần đầu tiên người ta phải là đức hạnh.
Điều này phải được hiểu, vì nó là một trong những thứ tinh tế nhất. Người hoàn hảo không có tính cách; người đó không thể có được. Người đó có ý thức, không phải tính cách. Bạn có tính cách, không có ý thức. Tính cách là cái thay thế nghèo nàn cho ý thức, cái thay thế rất rất nghèo. Đó là lí do tại sao cuộc sống của bạn là cuộc sống của nghèo – bị bần cùng hoá.
Khác biệt gì giữa tính cách và ý thức? Khi tôi nói phật không có tính cách, cố hiểu điều đó. Vị phật không thể có bất kì tính cách nào, không có nhu cầu. Tính cách ngụ ý bạn không tỉnh táo thế, bạn không thể được phép tự do toàn bộ để hiện hữu. Tính cách treo quanh bạn để buộc bạn làm điều đúng.
Chúng ta dạy mọi đứa trẻ không được là không thực, không được ăn cắp; phải là thực. Tại sao? – vì chúng ta không thể tin cậy vào bản thân đứa trẻ, ý thức của nó. Chúng ta phải áp đặt hình mẫu lên con người nó. Chúng ta phải cho nó tính cách. Tính cách ngụ ý việc ước định. Nếu bạn liên tụp áp đặt…. Tính cách ngụ ý chỉ là hình mẫu chết được trao cho từ quá khứ. Và thế rồi con người của người này bắt đầu chảy qua những đường mà tính cách cho phép. Người đó không tự do.
Người của tính cách là trong lệ thuộc. Người đó là nô lệ, nô lệ của xã hội đặc biệt mà người đó ngẫu nhiên được sinh vào. Người đó có thể có tính cách Hindu hay tính cách Mô ha mét giáo; cả hai đều là nô lệ. Người đó có thể có tính cách Ki tô giáo hay tính cách phi Ki tô giáo; cả hai là nô lệ. Người đó là nô lệ của xã hội; xã hội đã áp đặt tâm trí người đó phải học những điều nào đó. Bây giờ chúng treo quanh người đó. Người đó không thể đi theo bất kì cách nào khác với tính cách của mình. Nếu người đó đi, thế thì người đó cảm thấy mặc cảm. Mặc cảm đó mang người đó trở lại, vì điều đó là quá nhiều.
Người của tính cách có lương tâm. Người hoàn hảo không có lương tâm, không có tính cách. Người đó đơn giản là ý thức, nhưng là ý thức là đủ. Người đó không sống cuộc sống của mình qua quá khứ, người đó sống cuộc sống của mình ở đây và bây giờ. Và người đó là nhận biết, cho nên người đó không cần có các quan niệm từ quá khứ, tính đạo đức thường lệ từ quá khứ; người đó không cần có bất kì quan niệm nào về cái gì là đúng và cái gì là sai. Điều đó không được cần tới.
Nhìn xem: nếu người mù đang ngồi ở đây và anh ta muốn đi ra ngoài, anh ta sẽ bắt đầu hỏi cửa ra vào ở đâu. Anh ta phải hỏi, anh ta không có mắt. Và cho dù anh ta đã hỏi từ bạn, anh ta chắc muốn hỏi từ vài người khác vì, ai biết, bạn có thể lừa anh ta. Làm sao anh ta có thể tin cậy bạn được? Anh ta sẽ hỏi từ vài người khác, “Cửa ra vào ở đâu?” – vì nhiều lần mọi người đã chơi xỏ anh ta. Mọi người ác. Họ thậm chí giở thủ đoạn với người mù. Họ sẽ nói: “Đây là cửa ra vào” – và tường có đó, và người mù đã loạng choạng va vào tường nhiều lần, và thế rồi mọi người cười.
Mọi người là xấu tính. Người đó không thể tin cậy họ. Người đó sẽ phải hỏi vài người nữa, và nếu mọi người nói, “Đây là cửa ra vào,” chỉ thế thì người đó có thể tin tưởng, ít nhất chín mươi chín phần trăm. Thế nữa người đó vẫn dò dẫm ra cửa ra vào bằng gậy của mình. Người đó không thể cứ đi, người đó phải kiểm.
Đây là điều tính cách là gì. Người không ý thức – người đó có tính cách. Tính cách ngụ ý khái niệm, giá trị, được người khác trao cho. Người đó có lương tâm. Lương tâm là thủ đoạn được xã hội giở ra trên người mù. Lương tâm ngụ ý, nếu bạn đi sai; sai ngụ ý, nếu bạn đi ngược lại xã hội. Xã hội bản thân nó nhìn chung có thể là sai – điều đó không phải là vấn đề. Nếu bạn đi ngược lại xã hội, xã hội đã đặt ý tưởng vào bên trong bạn rằng bạn đang làm cái gì đó sai và bạn sẽ phải khổ qua điều đó. Bản thân bạn sẽ cảm thấy bị kết án. Bạn sẽ cảm thấy bị bác bỏ bởi bản thân bạn – không xứng đáng, không có giá trị. Bạn sẽ cảm thấy sự bác bỏ sâu, sự kinh tởm chống lại bản thân bạn. Đây là thủ đoạn của xã hội. Bạn bị trừng phạt bởi con người riêng của bạn.
Xã hội đã đặt ra toà án và cảnh sát trên đường, và lương tâm bên trong bạn. Lương tâm là cảnh sát đứng bên trong và cảnh sát là lương tâm đứng bên ngoài. Xã hội cố kiểm soát bạn từ bên ngoài và bên trong, cả hai. Nó ca ngợi nếu bạn tuân theo. Nó thưởng cho bạn, trao phần thưởng cho bạn, nếu bạn tuân theo. Nó trừng phạt bạn, kết án bạn, nếu bạn đi lạc lối.
Người của nhận biết hoàn hảo chẳng liên quan gì tới tính cách. Người đó bước ra ngoài nó. Người đó không có lương tâm vì người đó có ý thức. Người đó giống như người có mắt. Người đó không hỏi, “Cửa ở đâu?” Bản thân người đó có thể thấy. Và người đó không dò dẫm bằng gậy – cửa ra vào ở đâu? Không có nhu cầu, người đó có mắt. Thực ra, người có thể thấy không nghĩ chút nào: Cửa ra vào ở đâu? Ngay cả nghĩ cũng không được cần. Khi người đó muốn đi ra ngoài người đó đơn giản đi ra ngoài, thậm chí không nghĩ: Cửa ra vào ở đâu, cửa ra vào là gì, và làm sao đi qua nó? Người đó thậm chí không một khoảnh khắc nào nghĩ về cửa ra vào, người đó đơn giản đi qua nó. Người của nhận biết đơn giản đi qua cửa ra vào, người đó không loạng choạng va vào tường. Bất kì cái gì người đó làm đều là tốt. Người đó không bao giờ ăn năn. Người đó không có lương tâm, người đó không bao giờ cảm thấy mặc cảm.
Người đó sống từ khoảnh khắc sang khoảnh khắc. Người đó không sống từ quá khứ, người đó sống trong hiện tại. Người đó không sống từ tương lai, người đó sống chỉ ở đây, chỉ bây giờ. Đây là tất cả. Sự tồn tại của người đó lên cao trào, hợp tụ, chỉ trong khoảnh khắc tồn tại đang đó – ở đây và bây giờ.
Bạn sống qua quá khứ. Bố mẹ bạn vẫn đang hướng dẫn bạn. Xã hội của bạn vẫn đang đi theo bạn như ma. Bạn sống qua quá khứ – Kinh Thánh, Veda, Koran vẫn hướng dẫn bạn – thứ chết dẫn đường cho thứ sống. Mohammed, Manu và Marx, họ vẫn liên tục ép buộc bạn đi theo hướng nào đó. Bạn chưa là người sống, vì người chết vẫn đang là lãnh đạo của bạn. Hay bạn sống qua tương lai. Hoặc qua quá khứ cái không còn nữa, hoặc qua tương lai cái còn chưa có. Phần thưởng trên cõi trời, hay phần thưởng trên trái đất này; phần thưởng tương lai nào đó – kính trọng, vinh dự, hi vọng thu được cái gì đó trong tương lai – đây là các lực dẫn bạn đi.
Người của nhận biết không bị kiểm soát hoặc bởi quá khứ hoặc bởi tương lai. Người đó không có ai ép buộc mình. Veda không còn trong đầu người đó, Mahavira và Mohammed và Christ không còn ép buộc người đó đi bất kì chỗ nào. Người đó là tự do. Đó là lí do tại sao ở Ấn Độ chúng ta gọi ông ấy là mukta. Mukta ngụ ý người là tự do toàn bộ. Người đó là tự do.
Trong khoảnh khắc này, bất kì tình huống nào người đó đều đáp ứng với nhận biết đầy đủ. Đó là trách nhiệm của ông ấy. Ông ấy có năng lực đáp ứng. Trách nhiệm của ông ấy không phải là nghĩa vụ, nó là sự nhạy cảm với khoảnh khắc hiện tại. Nghĩa của trách nhiệm thay đổi. Không phải trách nhiệm là nghĩa vụ, là bổn phận, là gánh nặng, là cái gì đó phải được làm. Không, trách nhiệm chỉ là sự nhạy cảm, hiện tượng tựa gương. Bạn tới trước gương, và gương phản xạ, đáp ứng. Bấy kì cái gì xảy ra, người của nhận biết đáp ứng với tính toàn bộ của mình. Người đó không giữ lại bất kì cái gì; đó là lí do tại sao người đó không bao giờ hối tiếc, đó là lí do tại sao người đó không bao giờ cảm thấy mặc cảm – bất kì cái gì có thể được làm, người đó đã làm, người đó được kết thúc với nó. Người đó sống từng khoảnh khắc một cách toàn bộ và đầy đủ.
Trong dốt nát mọi thứ là không đầy đủ. Bạn đã không làm đầy đủ bất kì cái gì. Hàng triệu trải nghiệm ở bên trong bạn, chờ đợi việc làm đầy đủ của chúng. Bạn muốn cười, nhưng xã hội sẽ không cho phép điều đó. Bạn đè nén nó. Tiếng cười đó đang đợi đó như vết thương. Trạng thái khổ sở làm sao – ngay cả tiếng cười cũng trở thành vết thương! Khi bạn không cho phép tiếng cười, nó trở thành vết thương, một thứ không đầy đủ bên trong bạn đang chờ đợi và chờ đợi một ngày nào đó được làm đầy đủ.
Bạn yêu ai đó, nhưng bạn đã không thể yêu một cách toàn bộ, tính cách ngăn cấm điều đó, lương tâm sẽ không cho phép điều đó. Ngay cả khi bạn ở cùng người yêu của bạn trong đêm tối, một mình trong phòng của bạn, xã hội vẫn hiện diện. Cảnh sát đang đứng đó và theo dõi. Bạn không một mình. Bạn có lương tâm, người yêu của bạn có lương tâm: làm sao bạn có thể một mình được? Toàn thể xã hội có đó, toàn thể chợ búa đang đứng khắp xung quanh. Và Thượng đế, nhìn từ trên đỉnh chóp, theo dõi bạn, điều bạn đang làm, Thượng đế dường như là Tom nhìn trộm – ông ấy liên tục nhìn.
Xã hội đã dùng mắt của Thượng đế để kiểm soát bạn, để làm bạn thành nô lệ. Bạn thậm chí không thể yêu một cách toàn bộ, bạn không thể ghét một cách toàn bộ, bạn không thể giận một cách toàn bộ. Bạn không thể là toàn bộ trong bất kì cái gì. Bạn ăn một cách nửa vời, bạn bước đi một cách nửa vời, bạn cười một cách nửa vời. Bạn không thể khóc – bạn đang kìm giữ cả nghìn nước mắt trong mắt bạn. Mọi thứ là thứ nặng gánh, đầy tải; bạn đang mang toàn thể quá khứ một cách không cần thiết. Và đây là tính cách của bạn.
Vâng, tôi nói với bạn, vị phật không có tính cách vì ông ấy linh động, vì ông ấy linh hoạt. Tính cách ngụ ý không linh hoạt. Nó là tựa áo giáp. Nó bảo vệ bạn khỏi những thứ nào đó, nhưng thế thì nó giết bạn nữa.
Từ “Y như vậy”, Ch.6 Người am hiểu người mù
