Thầy là người khó tính. Đừng bao giờ đánh giá họ qua nét mặt họ, đừng bao giờ đánh giá họ bởi hình hài bên ngoài của họ; hình hài của họ có thể lừa dối.
Người ta nói về Gurdjieff rằng bất kì khi nào một đệ tử mới tới, người muốn vào trong nhóm cốt cán, ông ấy sẽ bắt đầu cư xử một cách thất thường, đột nhiên ông ấy sẽ bắt đầu như điên dại. Và các đệ tử cũ sẽ lại biết rằng ông ấy đang giở thủ đoạn cũ, nhưng người mới sẽ trốn ngay, khi nhìn người điên này, điều ông ấy đang làm.
Có lần chuyện xảy ra, một nhà báo tới. Ông ta muốn phỏng vấn, và ông ta biểu lộ nhiều quan tâm tới giáo huấn của Gurdjieff. Gurdjieff nhìn quanh, thấy một đệ tử cũ và hỏi, “Hôm nay là ngày nào?”
Đệ tử này nói, “Hôm nay là thứ bẩy.”
Gurdjieff nói, “Làm sao điều đó là có thể được? Hôm qua đã là thứ sáu, làm sao có thể có chuyện hôm nay là thứ bẩy? Điều đó chỉ là điên – hôm qua đã là thứ sáu, làm sao có thể có chuyện hôm nay là thứ bẩy?”
Nhà báo đứng dậy và ông ta nói, “Tôi không tìm người điên. Cái gì đang diễn ra ở đây?”
Và Gurdjieff nhìn ông ta theo cách giận giữ, theo cách xuyên thấu tới mức nhà báo này bắt đầu vã mồ hôi bởi sợ, cảm thấy rằng người này có thể là nguy hiểm. Và Gurdjieff đã là người rất mạnh mẽ. Nếu ông ấy nhảy lên, ông ấy có thể giết bạn. Nhà báo này đơn giản trốn biệt, không bao giờ quay lại nữa. Và Gurdjieff cười vỡ bụng.
Đệ tử nào đó hỏi, “Nhưng sao thầy đã hành xử theo cách như vậy? Ông ta có thể đã giúp ích. Ông ta có thể đã viết bài báo. Và ông ta có các liên hệ, ông ta là người rất nổi tiếng. Tại sao…?”
Gurdjieff nói, “Tốt hơn cả là kết thúc từ chính lúc bắt đầu, vì một khi ông ta bắt đầu tới, ông ta sẽ tới mỗi lúc một nhiều hơn, và ông ta không thể hiểu được; ông ta là người hời hợt. Ông ta chỉ nhìn nhận dáng vẻ, làm sao ông ta có thể hiểu được những điều sâu hơn?”
Gần như ngay lập tức một người trong số họ tự tách mình ra khỏi nhóm, bị bực tức bởi hành vi thất thường của thầy.
Theo chỉ dẫn của thầy, người thứ hai được một đệ tử nói cho rằng hiền nhân này là kẻ lừa gạt.
Theo chỉ dẫn của thầy, người thứ hai được một đệ tử nói cho, “Đừng bị lừa bởi người này, ông ta là kẻ lừa gạt.” Và người thứ hai biến mất.
Người thực sự là cái gì đó! Nếu ai đó nói rằng thầy là kẻ lừa gạt, thế là đủ. Bạn không bao giờ thấy rằng có thể người này là kẻ lừa gạt, hay người này đang chơi trò chơi nào đó, hay người này có động cơ nào đó để nói điều đó.
Tin vào thầy là khó, nhưng tin vào người này là dễ thế. Bạn không bao giờ hỏi về các chứng danh của người đó, sự chân thực của người đó bạn không bao giờ hỏi – bạn đơn giản tin. Dường như là bất kì khi nào ai đó nói cái gì đó sai, bạn bao giờ cũng sẵn sàng tin cậy. Bất kì khi nào ai đó nói rằng cái gì đó là tốt bạn ngần ngại tin. Bạn tin cậy cái xấu, bạn tin Quỉ. Bạn có nghi ngờ với Thượng đế.
Trong tiếng Anh chúng ta có cách diễn đạt: Quá tốt không thể là thực. Điều này biểu lộ tâm trí. Bạn không bao giờ nói: Quá xấu không thể là thực. Không, không có cách diễn đạt như thế. Quá xấu không bao giờ là quá xấu, và nó gần như bao giờ cũng là thực. Nhưng quá tốt không thể được tin. Bạn không tin cậy nhân loại sâu tới mức bạn bao giờ cũng sẵn sàng tin nếu cái gì đó sai được nói về cái gì hay ai đó.
Nếu ai đó tới và nói, “Người này đã đạt tới phật tính,” bạn cười, bạn nói điều này là không thể được; đây toàn là hư cấu, điều đó không bao giờ xảy ra, và nó sẽ không bao giờ xảy ra. Làm sao điều có thể xảy ra là ai đó khác có thể trở thành phật còn bạn chưa trở thành phật? Không thể được. Nếu bao giờ phật tính sẽ xảy ra cho bất kì người nào, đó là bạn, người mà việc đó sẽ xảy ra. Nietzsche nói ở đâu đó: Tôi không thể tin vào Thượng đế, vì nếu ngài đã là Thượng đế thế thì cơ hội nào có cho tôi? Tôi không tin rằng có bất kì Thượng đế nào. Nếu như có, tôi chắc đã là ngài.
Bạn bao giờ cũng tin vào những cái tiêu cực về mọi người, bạn không bao giờ tin vào cái tích cực. Cho dù bạn không biểu lộ nghi ngờ, nghi ngờ vẫn có đó. Ngu làm sao! Ai đó nói rằng người này là kẻ lừa gạt và ngay lập tức bạn chấp nhận. Bạn không đi vào trong điều đó, bạn không truy hỏi. Bạn không nói, “Tôi sẽ hoãn lại và tôi sẽ hỏi, và thế rồi tôi sẽ quyết định.” Ngay lập tức tin cậy tới với bạn. Nhưng cho dù vị phật tới nói với bạn, “Tôi đã đạt tới phúc lạc hoàn hảo,” bạn nhìn ông ấy với nghi ngờ. Làm sao điều này là có thể? Điều đó quá tốt không tin được.
Bạn tin vào Quỉ. Thượng đế có thể chết rồi, Quỉ không bao giờ chết. Và tôi đã thấy những người tuyệt đối vô thần – họ không tin vào Thượng đế – nhưng tôi đã không thấy một người nào không tin vào Quỉ. Mọi người tin vào Quỉ, ngay cả người vô thần. Người vô thần không bao giờ mang bất kì luận cứ nào chống lại Quỉ. Chống lại Thượng đế họ có hàng nghìn luận cứ, nhưng chống lại Quỉ, không luận cứ nào. Mọi người dường như là đệ tử của Quỉ! Nó dường như đáng tin.
Khi bạn tới gần thầy, phán xét là rất khó. Thầy đã chỉ dẫn cho đệ tử này nói, “Hiền nhân này là kẻ lừa dối.” Điều này đã là theo chỉ dẫn của thầy. Thầy tạo ra tình huống.
Bạn có thể tin Quỉ một cách dễ dàng sao? Thế thì bạn không dành cho trưởng thành tâm linh. Bạn có chống lại niềm tin vào cái sai không? cái tiêu cực? Thế thì bạn đã lấy một bước hướng tới cái đúng, cái tốt, điều thiêng liêng. Làm sao bạn có thể tin cậy thầy nếu bạn tin cậy nhiều thế vào điều người thường nói?
Có hàng nghìn người không bao giờ tới tôi vì ai đó, chỉ người lái xe taxi, hay một Pan Wallah, hay một người phu ở ga, người mang vác, nói, “Ông đi đâu vậy? Đó toàn là lừa gạt.” Và họ đã dừng nhiều người đang tới tôi. Họ có thể là đệ tử của tôi đang làm theo chỉ dẫn! Bạn không bao giờ biết.
Người thứ hai bỏ đi.
Người thứ ba được phép ở lại, nhưng anh ta không được cho giáo huấn trong thời gian lâu tới mức anh ta mất quan tâm và rời khỏi nhóm.
Người thứ ba được phép ở lại nhưng đã không được cấp cho giáo huấn nào lâu tới mức anh ta mất mọi quan tâm và rời khỏi nhóm. Thầy biết rõ cách chỉ dẫn bạn. Bạn không cần khuyên thầy cách thầy sẽ chỉ dẫn bạn. Thầy biết rõ. Người ta phải tin cậy và chờ đợi. Khi khoảnh khắc đúng tới thầy sẽ nói cái gì đó.
Người thứ nhất đã thuộc vào khả năng tuyệt đối hạng ba. Không cái gì là có thể. Thầy lập tức tống khứ anh ta bằng hành vi thất thường của mình. Người thứ hai phải đã có chút ít khả năng. Thầy đã cho anh ta cơ hội, nhưng anh ta đã thất bại. Người thứ ba phải đã có nhiều tiềm năng nhất trong cả ba người. Thầy đã cho phép anh ta ở lại nhưng sẽ không chỉ dẫn anh ta, sẽ không nói bất kì cái gì – không phải là thầy không nói, vì thầy là thông điệp thường xuyên. Ngay cả khi thầy nói với người khác, thầy có thể đang nói với bạn.
Đây đã là quan sát của tôi. Nhiều lần khi tôi đang nói với ai đó khác, tôi đang nói với bạn đấy, vì tôi cảm thấy đó là cách thích hợp nhất. Khi tôi đang nói trực tiếp với bạn, bạn có thể bỏ lỡ, vì bản ngã của bạn trở thành quá nổi bật. Khi tôi chú ý tới bạn, bản ngã của bạn trồi lên bề mặt, và bản ngã sẽ không cho phép…. Không, bạn chỉ ngồi bên cạnh, tôi đang nói cho ai đó khác; thế thì bạn đang nghe có tính đúng nhiều hơn. Thế thì bản ngã không được tham dự.
Nếu tôi bảo ai đó khác cách bỏ giận, bạn nghe, và vì bạn không được liên quan, bạn hơi chút được tách rời, và khi bạn được tách rời bạn nghe tốt hơn. Khi bạn bận tâm, khi đó là vấn đề của bạn, bạn lo nghĩ về nó tới mức có rào chắn. Khi tôi đang nói cho ai đó khác và nói về vấn đề của người đó, tôi có thể không nói cho người đó chút nào, tôi có thể đang nói cho ai đó khác thực sự. Và khi tôi bắt đầu nói với bạn, tôi có thể đang nói bây giờ cho người khác, không nói cho bạn.
Điều đó phải được quyết định bởi thầy: làm cái gì, cách làm nó. Tôi phải dừng việc phỏng vấn cá thể vì điều này, vì tôi cảm thấy mất thời gian lâu hơn để sự việc đạt tới bạn. Nếu bạn là một mình với tôi, bạn trở nên bồn chồn thế – và đó là vấn đề của bạn, bạn không thể bị tách ra, bạn không thể là người quan sát. Và bạn bị nặng gánh nhiều thế bởi vấn đề rằng bất kì cái gì tôi nói, khi tôi đang nói nó bạn biết rõ nó là không thể được, vì bạn nghĩ bạn đã thử mọi thứ, và không cái gì xảy ra.
Tôi phải dừng các cuộc phỏng vấn cá thể hoàn toàn. Bây giờ điều đó là tốt hơn: mười, mười hai người có đó trong cuộc phỏng vấn. Tôi nói cho A, và tôi có thể đang nói cho B; tôi nói cho C, và tôi có thể gợi ý cho A. Bây giờ sự việc là đơn giản. Khi tôi đánh ai đó khác, cú đánh có thể dành cho bạn. Và bạn có thể thoải mái nhận nó, vì nó dường như không được ngụ ý cho bạn. Nhưng điều đó có tác dụng. Điều đó cho thấy bạn vô nhận biết. Điều đó xuyên thấu sâu hơn vào bạn. Nó đi vào các tầng tinh tế của vô thức của bạn mà không có bất kì nỗ lực nào vì bạn đang ngồi thảnh thơi. Đó là vấn đề của ai đó khác.
Bạn có thể đã quan sát rằng bất kì khi nào ai đó khác đang gặp khó bạn có thể là người khuyên bảo khôn, cố vấn giỏi – mọi người đều là cố vấn giỏi, tôi không bao giờ thấy bất kì ai lại không là cố vấn giỏi trong khi người khác đang bị khó. Mọi người đều là cố vấn giỏi. Bạn có thể cho lời khuyên khôn tới mức ngay cả Lão Tử cũng sẽ cảm thấy ghen. Người khôn ngoan thế! Nhưng khi vấn đề là của bạn, đột nhiên bạn trở thành trẻ con. Đột nhiên bạn mất phương hướng, bạn mất cân bằng.
Tại sao điều đó xảy ra? – vì bây giờ nó là quá gần với vấn đề. Bạn đã bị rối và bạn mong đợi phép màu. Bạn không thể cho cùng lời khuyên cho bản thân bạn như bạn đã cho người khác trong cùng tình huống. Cảm giác tách rời giúp đỡ.
Người thứ ba được phép, nhưng không chỉ dẫn đặc biệt nào đã được trực tiếp trao cho anh ta. Thế thì anh ta đã trở nên không quan tâm. Dường như thầy đã không quan tâm tới anh ta. Và thầy đã quan tâm; bằng không chắc thầy đã tống khứ anh ta đi, như thầy đã tống khứ hai người kia. Thầy đã quan tâm, nhưng thầy đợi cho anh ta trở nên kiên nhẫn hơn chút ít, trở nên được lắng đọng hơn chút ít. Thầy có thể đã cho chỉ dẫn, nhưng anh ta ngu. Anh ta tưởng rằng chỉ dẫn chỉ là chỉ dẫn khi nó được trao trực tiếp cho anh ta.
Cách thức của thầy là tinh tế. Họ biết tốt hơn cả là cách cho chỉ dẫn. Đôi khi họ không cho bạn thông điệp, đó lại là thông điệp: Đợi đi. Đợi thêm chút nữa; bạn còn chưa sẵn sàng và chín. Nhưng người này mất quan tâm – anh ta rời khỏi nhóm.
Điều đó có thể là mối quan tâm, nhưng nó không phải là khao khát. Mối quan tâm có thể bị mất, nhưng khao khát thì không bao giờ. Nếu bạn tới tôi qua mối quan tâm trí tuệ, hay thậm chí chút ít mối quan tâm tâm linh, nếu nó chỉ là mối quan tâm, sớm hay muộn bạn sẽ phải rời khỏi tôi vì mối quan tâm không thể duy trì được lâu. Người ta phát chán với mối quan tâm riêng của mình, nó trở thành nặng nề.
Nhưng nếu đó là khát, là đói, thế thì bạn càng đợi, đói càng tăng lên. Bạn càng phải đợi, khát càng trở nên dữ dội hơn. Lúc bắt đầu nó đã chỉ là cảm giác hơi hơi. Thầy đợi cho tới khi khát trở thành tính toàn bộ của người này, vì chỉ thế thì sự gặp gỡ mới là có thể, chỉ thế thì người đó có thể được chỉ dẫn. Khi khát là nhiều tới mức người này sẵn sàng mạo hiểm bất kì cái gì vì nó, khi vì chỉ một cốc nước người đó sẵn sàng trả bằng đời mình, khi khát là lớn tới mức người đó sẵn sàng ngay cả mất mạng vì nó, chỉ thế thì chỉ dẫn chủ động, chỉ dẫn trực tiếp, trở thành có thể – không bao giờ trước đó. Bằng không thầy phải nhìn vào ai đó khác và nói với ai đó khác; vì vậy mà khát này là không đủ, nó chỉ là quan tâm.
Nếu bạn bị buộc phải đợi, khát sẽ tăng lên. Một khoảnh khắc tới khi toàn thể con người bạn là khát, mọi tế bào của nó. Khát không chỉ ở cổ họng – toàn thân đang bùng cháy với nó. Chỉ thế thì làn gió mát từ tấm lòng thầy có thể xuyên thấu bạn. Và trong khát và đói sâu, tin cậy của bạn được kiểm thử, liệu bạn có thực sự tin cậy không.
Chuyện đã xảy ra với Bayazid, với thầy của ông ấy. Trong mười hai năm, truyền thống nói điều đó, Bayazid đã phải đợi. Trong mười hai năm thầy đã không nói bất kì cái gì cho ông ấy. Một hôm thầy nói, “Ông đi vào phòng” – phòng mà Bayazid đã đi qua mọi ngày, tới và đi đến thầy – “và trong phòng có một cuốn sách. Đem sách đó tới cho ta.”
Bayazid nói, “Nhưng tôi chưa bao giờ thấy cuốn sách này. Thực ra, tôi chưa bao giờ nhìn vào phòng, vì tôi đã quan tâm tới thầy, không tới bất kì sách nào, không ở trong bất kì phòng nào. Nhưng tôi sẽ đi – nếu thầy nói, tôi sẽ đi.”
Thầy nói, “Không cần. Ta chỉ thử biết xem liệu ông có quan tâm tới bất kì cái gì khác hay không.” Sự quan tâm toàn bộ thế – hàng nghìn lần trong mười hai năm tới và đến thầy, ông ấy đã đi qua phòng này và ông ấy không bao giờ nhìn quanh. Cái đó không phải là mối quan tâm của ông ấy, toàn thể quan tâm của ông ấy là thầy. Thầy nói, “Không cần cuốn sách đâu. Không có sách ở đó. Ta chỉ thử tìm ra xem liệu ông có nhìn đây đó không nữa không, hay liệu ông có hoàn toàn được hội tụ, trung thực không.”
Chính đêm đó việc truyền trao đã xảy ra. Thầy nói, “Đừng đi. Đêm nay ông ngủ ở đây.” Bayazid ngủ ngay bên cạnh thầy – nhưng ông ấy đã không thể ngủ được. Đó đã là khoảnh khắc mạnh mẽ thế. Ông ấy đã không thể mơ, ông ấy đã không thể nghĩ, nó đã là khoảnh khắc mãnh liệt thế, mong đợi thế, hàm chứa thế. Tâm trí ông ấy dừng lại hoàn toàn trong sự mãnh liệt đó của khát, đói, và ngọn lửa nhảy qua.
Sáng hôm sau Bayazid đã không còn là cùng người cũ. Người cũ đã chết, người mới được sinh ra. Và không chỉ dẫn nào đã bao giờ được trao. Ông ấy chỉ phải đợi mười hai năm, đó đã là thông điệp, đó đã là phương pháp thầy dùng cho ông ấy. Nếu như ông ấy đã bỏ đi một ngày trước đó, toàn thể nỗ lực của mười hai năm chắc sẽ bị mất.
Và ông ấy có thể đã ra đi, vì người ta nhận được sự không quan tâm: mười hai năm – hiện tượng lâu thế. Và người ta phải đợi bao lâu? Tâm trí liên tục nói, “Giờ mình đang làm cái gì ở đây? Giờ bỏ người này đi, vì chẳng cái gì sẽ xảy ra – mười hai năm đã trôi qua!” Nhưng ngay cả mười hai kiếp sống cũng không là gì, vì khi nó xảy ra thế thì bạn biết rằng bạn có thể đã trao mười hai nghìn kiếp cho nó. Điều đó nữa chắc sẽ không tốn kém; thế nữa nó chắc sẽ là rẻ.
Người thứ ba được phép ở lại, nhưng anh ta không được cho giáo huấn trong thời gian lâu tới mức anh ta mất quan tâm và rời khỏi nhóm.
Vậy rồi khi tất cả họ đã đi xa thầy giáo chỉ bảo cho nhóm của mình: Người thứ nhất là minh hoạ cho nguyên lí: Không phán xét những điều nền tảng bằng cái nhìn.
… Vì bằng việc nhìn bạn chỉ có thể thấy dáng vẻ, không thấy thực tại. Người thứ nhất phán xét bằng cái nhìn. Hành vi chỉ là dáng vẻ, người này bị ẩn sâu bên dưới. Hành vi chỉ giống như những gợn sóng trên bề mặt của đại dương, đại dương bị ẩn kín sâu bên dưới. Bạn phải đi vào sâu. Mắt không thể đi vào sâu, Chúng được ngụ ý để thấy chỉ dáng vẻ.
Người Sufi có nó như nguyên lí nền tảng: Không phán xét những điều nền tảng bằng cái nhìn. Người thứ nhất đã là minh hoạ cho nguyên lí này; anh ta đã phán xét bằng cái nhìn và đã bỏ lỡ. Làm sao bạn có thể thấy chiều sâu bằng mắt? Bạn có thể thấy điều tôi đang làm; làm sao bạn có thể thấy tôi bằng mắt? Bạn có thể nghe bằng tai điều tôi đang nói; làm sao bạn có thể nghe tôi bằng tai? Bạn có thể chạm thân thể tôi – làm sao bạn có thể chạm tôi? Mọi giác quan đều là bề ngoài. Đừng bao giờ phán xét bất kì cái gì bằng cái nhìn, bằng giác quan, vì mọi thứ có cái bên trong; mọi thứ, ngay cả đá, có cái bên trong. Đừng phán xét nó bằng cái nhìn.
Và khi bạn tới thầy, người đã nhận ra, thầy là sâu như bản thân sự tồn tại – đó là lí do tại sao thầy chứng ngộ.
Đừng bao giờ phán xét bằng cái nhìn; bằng không bạn sẽ bỏ lỡ. Bạn có thể đã nhiều lần tới gần vị phật và đã bỏ lỡ, và bạn thậm chí đã không biết. Bạn phải đã bỏ lỡ vì Phật đã bước đi trên trái đất này trong bốn mươi năm sau chứng ngộ của ông ấy, và hàng nghìn chư phật trước ông ấy, hàng trăm người sau ông ấy. Jesus đã bước trên nó – bạn có thể đã từng ở đâu đó ở Israel; Mahavira đã ở đây và bạn có thể đã ở đâu đó ở Bihar; và Krishna, và hàng nghìn người khác….
Điều không thể được, gần như không thể được là bạn chưa bao giờ bắt gặp vị phật. Trong cả triệu kiếp sống, nhiều lần điều phải đã xuất hiện là bạn đi qua vị phật, bạn đã chạm vị phật, bạn đã nghe vị phật, và bạn đã bỏ lỡ. Nếu bạn phán xét bằng cái nhìn, thế thì điều đó sẽ xảy ra. Bạn có thể bỏ lỡ tôi nữa nếu bạn phán xét bằng các giác quan của bạn, nếu bạn phán xét bằng tâm trí của bạn, khi bạn không thể xuyên thấu vào chiều sâu đang nói với bạn.
Người thứ hai là minh hoạ về lời răn: không phán xét các thứ có tầm quan trọng sâu bằng việc nghe.
Anh ta đơn giản nghe một đệ tử nói rằng hiền nhân này là kẻ lừa gạt, và anh ta tin đệ tử này – và đệ tử này đã được chỉ dẫn làm từ thầy.
Mọi người sẽ nói cả nghìn lẻ một thứ. Đừng quá tin cậy vào tai của bạn. Tai không thể xuyên thấu tới chiều sâu. Người ta phải ở cùng thầy để cảm thầy, để cảm thầy từ trong lòng. Cả nghìn lẻ một thứ sẽ được nói – đừng nghe. Những thứ tốt và xấu sẽ được nói – đừng nghe, vì làm sao bạn có thể phán xét bằng tai? Nó không phải là nhạc bình thường, cái có thể được phán xét bằng tai; nó là nhạc vĩnh hằng. Bạn có thể nghe nó, nhưng không bằng tai bạn. Bạn có thể nghe nó, nhưng tai là không đủ.
Và người ngu làm sao! Những thứ nền tảng người liên tục phán xét theo dáng vẻ, hay ai đó nói cái gì đó và người phán xét.
Người thứ ba là ví dụ của câu châm ngôn: Không bao giờ phán xét bằng lời nói, hay thiếu lời nói.
… Vì chân lí không thể được nói ra, và mọi thứ có thể được nói thì không thể là thực. Chân lí vẫn còn không được nói, cho nên đừng phán xét bởi lời nói hay bằng không lời.
Người thứ ba đơn giản chờ đợi thầy cho chỉ dẫn, bằng lời, về cái gì là để được làm và cái gì không để được làm. Anh ta bỏ lỡ vì điều đó. Anh ta đáng ra đã nghe chính sự hiện hữu của thầy, nghe phép màu đã xảy ra ở đó trong thầy, nghe cái không biết đã đập rộn ràng ở đó trong thầy, nghe Thượng đế đã giáng xuống trong thầy. Anh ta đáng phải đã nghe thực tại đó, không nghe lời.
Và thầy đã liên tục cho thông điệp, theo cả nghìn cách – lúc thì im lặng, lúc thì nói với người khác…. Nhưng người này đã muốn chú ý phải được dồn vào anh ta, và thầy không bao giờ chú ý tới bạn chừng nào bạn chưa dừng đòi hỏi chú ý, vì nếu thầy chú ý tới bạn khi bạn đòi hỏi điều đó, nó sẽ làm mạnh thêm cho bản ngã của bạn; thầy sẽ không là việc giúp đỡ, thầy sẽ là cản trở. Thầy cho bạn sự chú ý chỉ khi bạn đã hoàn toàn bỏ chính ý tưởng này.
Mọi người đòi hỏi sự chú ý vì chú ý là thức ăn cho bản ngã. Cho nên bất kì khi nào mọi người chú ý tới bạn, bạn cảm thấy rất quan trọng. Nếu nhiều người hơn chú ý tới bạn, bạn cảm thấy rất rất quan trọng. Khi không ai chú ý tới ban, bạn cảm thấy đã chết; mọi người đã quên bạn, bạn là vô giá trị. Bạn bắt đầu cảm thấy sự vô dụng của bạn.
Và khi bạn đi tới thầy, tất nhiên ham muốn đó có đó; nó phải vậy. Điều tự nhiên là thầy phải chú ý tới bạn – không chỉ chú ý, mà chú ý đặc biệt. Nhưng thầy không thể làm điều đó, vì thầy không thể cho bạn chất độc. Thầy sẽ phải đợi. Và bạn sẽ phải bỏ chính cơn đói về chú ý. Ngày bạn bỏ nó, thầy sẽ nhìn vào bạn.
Ngày bạn bỏ nó thầy sẽ trở thành mọi chú ý hướng tới bạn, vì chỉ trong chú ý đó, khi bản ngã không đòi hỏi, thầy có thể giúp. Chú ý đó trở thành chiếc cầu. Khi bản ngã có đó, chú ý trở thành thức ăn cho bản ngã. Khi bản ngã không có đó, chú ý trở thành thức ăn cho hiện hữu của bạn.
Khi một đệ tử hỏi tại sao người xin học không thể được chỉ dẫn trong việc này, hiền nhân vặn lại: Ta ở đây để cho việc biết cao hơn, không để dạy điều mọi người giả vờ rằng họ đã biết dưới đầu gối mẹ họ.
Thầy là để chỉ dẫn bạn vào chiều cao nhất của sự sống và sự tồn tại. Nếu bạn nghĩ rằng bạn đã biết, điều đó là không thể được. Thế thì bạn bị đóng. Người thứ nhất đã biết hành vi thất thường là gì. Người thứ nhất đã biết, anh ta đã quyết định hành vi thất thường là gì.
Nhà báo đã gặp Gurdjieff đã biết rằng đây là người cực kì mất trí; người này bị thần kinh, người nói, “Làm sao hôm nay là thứ bẩy khi mới hôm qua nó là thứ sáu?” Người này hoặc là ngu hoặc là người điên. Nhà báo này đơn giản quyết định điều này, không nhìn vào Gurdjieff. Người này sáng thế! Người này là hiện tượng kì diệu vô cùng thế! Nhưng chỉ là thủ đoạn bình thường, và nhà báo này đã bị lừa.
Làm sao anh ta có thể bị lừa dễ dàng thế? – vì anh ta đã biết rằng anh ta biết cách xác định người thần kinh, người điên hay người ngu. Anh ta có định nghĩa. Người thứ nhất lập tức biết rằng người này là không đúng. Không biết đúng là gì và sai là gì, không biết tốt là gì và xấu là gì, anh ta đã có kết luận. Đệ tử phải không có kết luận; bằng không kết luận sẽ trở thành chướng ngại, và sẽ không có khả năng nào để tiến tới thầy. Bằng kết luận của mình bạn trở nên bị vây quanh và bị bao trong tường và bị cầm tù. Nếu bạn có tri thức, bạn có kết luận. Bỏ mọi kết luận đi. Đừng là người thứ nhất.
Người thứ hai đơn giản tin vào ai đó mà thậm chí không biết tên của người này. Không biết quá khứ của người này, không biết bất kì cái gì về điều người này đang nói, anh ta đã tin người này. Nếu bạn tin theo cách này bạn sẽ không bao giờ đạt tới vị phật, vì trên đường hướng tới vị phật bạn sẽ gặp hàng nghìn người, và họ sẽ nói cả nghìn thứ, và bạn sẽ tin họ, và bạn sẽ trở về nhà bạn.
Phật không đứng ngay trước bạn, bạn sẽ phải đi qua hàng nghìn người trước khi bạn tới vị phật. Họ có thể làm sao lãng bạn. Bất kì người nào đều có thể làm sao lãng bạn, và bạn không bao giờ nghĩ bạn bất lực thế nào. Bất kì ai đều có thể làm sao lãng bạn. Ai đó bạn gặp trên đường nói, “Bạn đi đâu vậy? Bạn có điên không?” Và đột nhiên bạn dừng lại. Ai đó đã đặt một ý tưởng vào bạn, và giờ bạn sẽ đi theo người này. Và bạn sẽ không bao giờ hỏi bất kì ai về người này là ai. Và bạn sẽ nghĩ bản thân bạn là rất khôn. Bạn đơn giản là cả tin. Và bạn không có sức mạnh của hiện hữu. Bạn có thể bị dẫn đi lạc lối bởi bất kì ai. Đừng là người thứ hai.
Người thứ ba chờ đợi. Nhưng anh ta muốn có sự chú ý tới mình, và chú ý riêng biệt. Vì điều đó, anh ta bỏ lỡ. Cũng đừng là người thứ ba.
Và thầy là đúng. Thầy nói: Ta ở đây để cho việc biết cao hơn, không để dạy điều mọi người giả vờ rằng họ đã biết dưới đầu gối mẹ họ.
Từ “Y như vậy”, Ch.8 Bên ngoài đầu gối của mẹ
